نخستين رستاخيز است كه هول و اضطراب و وحشت آن قدر آنها را پريشان مىكند كه يكديگر را به كلى فراموش مىكنند .
و به تعبير ديگر قيامت مواقفى دارد و در هر موقف برنامه اى است و گاه عدم توجه به تعدد مواقف منشا سؤالاتى از قبيل آنچه در بالا گذشت مىگردد .
بعد از قيام قيامت ، نخستين مساله ، مساله سنجش اعمال است با ميزان مخصوصى كه در آن روز براى اين كار تعيين شده ، گروهى اعمال پر وزنى دارند كه ترازوى اعمال را سنگين مىكند ، درباره اين گروه مىفرمايد : « كسانى كه ترازوهايشان سنگين است آنها رستگارانند » ( * ( فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُه فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ) * ) .
« موازين » جمع « ميزان » به معنى وسيله سنجش وزن است ، و چنان كه قبلا بطور مشروح گفتهايم منظور از ميزان سنجش اعمال يك ترازوى ظاهرى دو كفه و مانند آن كه براى سنجش وزن اجسام به كار ميرود نيست ، بلكه منظور وسيله مناسبى است كه ارزش اعمال آدمى را با آن مىسنجند ، و به تعبير ديگر ميزان مفهوم وسيعى دارد كه همه وسائل سنجش را شامل مىشود ، و بطورى كه از روايات مختلف برمىآيد ميزان سنجش اعمال انسانها و حتى خود انسانها در آن روز پيشوايان بزرگ و انسانهاى نمونهاند .
در حديثى مىخوانيم
ان امير المؤمنين و الأئمه من ذريته هم الموازين :
« امير مؤمنان على ع و امامان از دودمان او ميزانهاى سنجش اعمالند » ( 1 ) .
بنا بر اين انسانها و اعمالشان را با پيامبران بزرگ و اوصياى آنها مقايسه مىكنند و در اين مقايسه روشن مىشود كه تا چه اندازه با آنها شباهت دارند .
از همين طريق « افراد » و « اعمال » وزين از بى وزن و سنگين از تو خالى
هامش
( 1 ) بحار الانوار جلد 7 صفحه 251 ( طبع جديد ) .