واژه « قرآن » واژه اى است كه به « تمام » و « بعض » قرآن هر دو اطلاق مىشود ، مثلا در آيه اول سوره جن مىخوانيم « إِنَّا سَمِعْنا قُرْآناً عَجَباً » : « ما قرآن عجيبى شنيديم » پيدا است كه آنها قسمتى از قرآن را شنيده بودند .
اصولا « قرآن » از ماده قرائت است ، و مىدانيم قرائت و تلاوت ، هم بر كل قرآن صادق است و هم بر جزء آن ، بنا بر اين تحدى به مثل قرآن مفهومش تمام قرآن نيست و با ده سوره و حتى يك سوره نيز سازگار مىباشد .
از سوى ديگر « سوره » نيز در اصل به معنى مجموعه و محدوده است ، و بر مجموعه اى از آيات نيز تطبيق مىكند هر چند يك سوره كامل به اصطلاح معمولى نبوده باشد .
و به تعبير ديگر سوره در دو معنى استعمال مىشود يكى به معنى مجموع آياتى كه هدف معينى را تعقيب مىكند و ديگر يك سوره كامل كه با بسم اللَّه شروع و پيش از بسم اللَّه سوره بعد پايان مىپذيرد .
شاهد اين سخن آيه 86 سوره توبه است آنجا كه مىفرمايد : « وَإِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّه وَجاهِدُوا مَعَ رَسُولِه . . . » ( هنگامى كه سوره اى نازل مىشود كه ايمان به خدا بياوريد و با پيامبرش جهاد كنيد . . . ) روشن است كه منظور از سوره در اينجا همان آياتى است كه هدف فوق ( يعنى ايمان به خدا و جهاد ) را تعقيب مىكند هر چند قسمتى از يك سوره كامل باشد .
« راغب » نيز در كتاب « مفردات » در تفسير آيه اول سوره نور « سُورَةٌ أَنْزَلْناها . . . » مىگويد : « اى جملة من الاحكام و الحكم . . . » همانگونه كه ملاحظه مىكنيم سوره را به معنى مجموعه اى از احكام تفسير كرده است .
بنا بر اين فرق چندانى ميان « قرآن » و « سوره » و « ده سوره » از نظر مفهوم لغت باقى نمىماند يعنى همه اينها به مجموعه اى از آيات قرآن اطلاق مىگردد نتيجه اينكه تحدى قرآن به يك كلمه و يك جمله نيست كه كسى ادعا كند من
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 44
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤