[ - چگونه پيامبر ممكن است ابلاغ را تاخير بيندازد ؟ ]
2 - در اينجا سؤالى پيش مىآيد كه : چگونه پيامبر ص ممكن است ابلاغ آيات الهى را تاخير اندازد ، و يا اصولا از ابلاغ آنها خوددارى كند ؟ با اينكه پيامبر ص معصوم است و هيچگونه گناه و خطايى از او سر نمىزند .
پاسخ اين است كه هر گاه پيامبر ص مامور به ابلاغ فورى حكمى باشد مسلما بدون واهمه آن را ابلاغ خواهد كرد ، ولى گاه مىشود كه وقت ابلاغ وسيع است ، و پيامبر روى ملاحظاتى آن هم نه ملاحظاتى كه به شخص خودش باز گردد ، بلكه ملاحظاتى كه جنبه عمومى و دفاع از مكتب دارد ، ابلاغ آن را به عقب مىاندازد و اين مسلما گناه نيست ، همانگونه كه نظير آن را در سوره « مائده » آيه 67 خوانديم كه خداوند به پيامبر ص تاكيد مىكند كه آيات الهى را ابلاغ نمايد و از تهديدهاى مردم نهراسد ، و خدا او را حفظ خواهد كرد ( يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَه وَاللَّه يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ ) .
در واقع با اينكه تاخير ابلاغ در اينجا ممنوع نبود ، ولى سرعت در آن كه توام با نشان دادن قاطعيت بوده اولى محسوب مىشده است ، خداوند به اين طريق مىخواهد پيامبرش را از نظر روانى تقويت كند و قاطعيت او را در مقابل مخالفان بيشتر سازد كه از جار و جنجال و در خواستهاى بىاساس و بهانه جوييهاى مسخره آنان وحشتى به خود راه ندهد .
[ « ام » در ( * ( أَمْ يَقُولُونَ افْتَراه ) * ) ]
3 - در باره معنى « ام » در آغاز آيه دوم ( * ( أَمْ يَقُولُونَ افْتَراه ) * . . . ) مفسران دو احتمال دادهاند يكى اينكه به معنى « او » ( يا ) بوده باشد و ديگر اينكه به معنى « بل » ( بلكه ) است .
در صورت اول معنى آيه چنين مىشود كه : شايد تو آيات ما را از ترس بهانه جوييهاى مخالفان بر آنها تلاوت نكردى ، يا اينكه آيات را خواندى ولى آنها