جلوه گر مىشود ، و از آنجا كه علت العلل و مسبب الاسباب و آفريدگار هر چيز خدا است و همه تاثيرات به خدا منتهى مىشود اين گونه آثار در زبان قرآن گاهى به او نسبت داده مىشود ( دقت كنيد ) .
و به تعبير روشنتر جمله * ( زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ) * چنين معنى مىدهد كه آنها را گرفتار نتيجه سوء اعمالشان كرديم ، تا آنجا كه زشت در نظرشان زيبا جلوه كرد .
و از اينجا روشن مىشود اينكه در بعضى از آيات قرآن زينت دادن عمل به شيطان نسبت داده شده نيز منافاتى با اين موضوع ندارد ، زيرا شيطان آنها را وسوسه به انجام عمل زشت مىكند و آنها در برابر وسوسههاى شيطان تسليم مىشوند و سرانجام گرفتار عواقب شوم عمل خود مىگردند ، و به تعبير علمى ، سببيت از ناحيه خدا است اما ايجاد سبب بوسيله اين افراد و وسوسههاى شيطانى است ( دقت كنيد ) ( 1 ) .
2 - در روايات اسلامى نيز منطق قرآن در باره ترك دشنام به گمراهان و منحرفان ، تعقيب شده و پيشوايان بزرگ اسلام به مسلمانان دستور دادهاند هميشه روى منطق و استدلال تكيه كنند و به حربه بىحاصل دشنام نسبت به معتقدات مخالفان ، متوسل نشوند ، در نهج البلاغه مىخوانيم كه على ع به جمعى از يارانش كه پيروان معاويه را در ايام جنگ صفين دشنام مىدادند مىفرمايد :
انى اكره لكم ان تكونوا سبابين و لكنكم لو وصفتم اعمالهم و ذكرتم حالهم كان اصوب فى القول و ابلغ فى العذر .
هامش
( 1 ) در آيات قرآن در 8 مورد ، زينت دادن اعمال زشت و بد به شيطان نسبت داده شده و در 10 مورد به صورت فعل مجهول ( زين ) آمده و در دو مورد به خداوند نسبت داده شده است ، با توجه به آنچه در بالا گفته شد معنى هر سه روشن مىگردد .