77 - و هنگامى كه ماه را ديد ( كه سينه افق را ) مىشكافد گفت اين خداى من است ؟ اما هنگامى كه ( آن هم ) افول كرد گفت اگر پروردگارم مرا راهنمايى نكند مسلما از جمعيت گمراهان خواهم بود .
78 - و هنگامى كه خورشيد را ديد ( كه سينه افق را ) مىشكافت گفت اين خداى من است ؟
اين ( كه از همه ) بزرگتر است ، اما هنگامى كه غروب كرد گفت اى قوم ! من از شريكهايى كه شما ( براى خدا ) مىسازيد بيزارم .
79 - من روى خود را به سوى كسى كردم كه آسمانها و زمين را آفريده من در ايمان خود خالصم و از مشركان نيستم .
تفسير :
دلائل توحيد در آسمانها
در تعقيب نكوهشى كه ابراهيم از بتها داشت ، و دعوتى كه از آزر براى ترك بت پرستى نمود ، در اين آيات خداوند به مبارزات منطقى ابراهيم با گروههاى مختلف بت پرستان اشاره كرده و چگونگى پى بردن او را به اصل توحيد از طريق استدلالات روشن عقلى شرح مىدهد .
نخست مىگويد : « همانطور كه ابراهيم را از زيانهاى بت پرستى آگاه ساختيم همچنين مالكيت مطلقه و تسلط پروردگار را بر تمام آسمان و زمين به او نشان داديم » ( * ( وَكَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ) ( 1 ) .
ملكوت در اصل از ريشه « ملك » ( بر وزن حكم ) به معنى « حكومت و مالكيت است ، » واو « و » ت « براى تاكيد و مبالغه به آن اضافه شده بنا بر اين
هامش
( 1 ) بنا بر اين در آيه حذف و تقديرى وجود دارد كه از آيات قبل روشن مىشود ، و در حقيقت مضمون آيه چنين است : « كما ارينا ابراهيم قبح ما كان على عليه قومه من عبادة الاصنام كذلك نرى ابراهيم ملكوت السماوات و الارض » ( دقت كنيد ) .