از انضمام اين آيه به آيه سوره توبه كه مسلمانان را از استغفار براى مشركان بر حذر مىدارد و ابراهيم را از انجام چنين كارى جز براى يك مدت محدود آن هم براى يك هدف مقدس ، بر كنار مىشمرد ، به خوبى استفاده مىشود كه منظور از « اب » در آيه مورد بحث ، پدر نيست ، بلكه عمو يا پدر مادر و يا مانند آن است و به تعبير ديگر « والد » در بيان معنى پدر صراحت دارد ، در حالى كه « اب » صراحت ندارد .
در آيات قرآن كلمه « اب » نيز در مورد عمو به كار رفته است مانند آيه 133 سوره بقره قالُوا نَعْبُدُ إِلهَكَ وَإِله آبائِكَ إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ وَإِسْحاقَ إِلهاً واحِداً :
« فرزندان يعقوب به او گفتند ما خداوند تو و خداوند پدران تو ابراهيم و اسماعيل و اسحاق ، خداوند يگانه را مىپرستيم » و اين را مىدانيم كه اسماعيل عموى يعقوب بود نه پدر او .
3 - از روايات مختلف اسلامى نيز مىتوان اين موضوع را استفاده كرد زيرا در حديث معروفى از پيغمبر اكرم ص نقل شده است :
لم يزل ينقلنى اللَّه من اصلاب الطاهرين الى ارحام المطهرات حتى اخرجنى فى عالمكم هذا لم يدنسنى بدنس الجاهلية
: « همواره خداوند مرا از صلب پدران پاك به رحم مادران پاك منتقل مىساخت ، و هرگز مرا به آلودگيهاى دوران جاهليت آلوده نساخت » ( 1 ) .
شك نيست كه روشنترين آلودگى دوران جاهليت شرك و بت پرستى است ، و كسانى كه آن را منحصر به آلودگى زنا دانستهاند ، هيچ دليلى بر گفته خود ندارند ، بخصوص اينكه قرآن مىگويد إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ : « مشركان آلوده
هامش
( 1 ) اين روايت را بسيارى از مفسران شيعه و اهل تسنن مانند مرحوم طبرسى در مجمع البيان و نيشابورى در تفسير غرائب القرآن و فخر رازى در تفسير كبير و آلوسى در تفسير روح المعانى نقل كردهاند .