تفسير :
از آنجا كه اين آيه بخشهاى وسيعى را بدنبال دارد نخست بايد لغات آيه و بعد تفسير اجمالى آن را ذكر كرده ، سپس به ساير بخشها بپردازيم :
« دابه » از ماده « دبب » « بمعنى آهسته راه رفتن و قدمهاى كوتاه برداشتن » است ، و معمولا به همه جنبندگان روى زمين گفته مىشود ، و اگر مىبينيم كه به شخص سخنچين « ديبوب » گفته مىشود و در حديث وارد شده : « لا يدخل الجنة ديبوب » : « هيچگاه سخنچين داخل بهشت نمىشود » نيز از همين نظر است كه او آهسته ميان دو نفر رفت آمد مىكند تا آنها را نسبت بهم بدبين سازد .
« طائر » به هر گونه پرنده اى گفته مىشود ، منتها چون در پاره اى از موارد به امور معنوى كه داراى پيشرفت و جهش هستند اين كلمه اطلاق مىشود در آيه مورد بحث براى اينكه نظر فقط روى « پرندگان » متمركز شود جمله :
يطير بجناحيه يعنى « با دو بال خود پرواز مىكند » به آن افزوده شده .
« امم » جمع « امت » و امت بمعنى جمعيتى است كه داراى قدر مشتركى هستند ، مثلا : دين واحد يا زبان واحد ، يا صفات و كارهاى واحدى دارند .
« يحشرون » از ماده « حشر » بمعنى « جمع » است ، ولى معمولا در قرآن به اجتماع در روز قيامت گفته مىشود ، مخصوصا هنگامى كه به ضميمه « * ( إِلى رَبِّهِمْ ) * » بوده باشد .
آيه فوق بدنبال آيات گذشته كه درباره مشركان بحث مىكرد و آنها را را به سرنوشتى كه در قيامت دارند متوجه مىساخت ، سخن از « حشر » و رستاخيز عمومى تمام موجودات زنده ، و تمام انواع حيوانات به ميان آورده ، نخست مىگويد :