هر انسانى پرتوى از وجود او است ، و هر قدر عمل گسترش يابد ، وجود انسان در حقيقت توسعه يافته است .
به تعبير ديگر ، قرآن عمل انسان را از وجود او جدا نمىداند و هر دو را اشكال مختلفى از يك حقيقت مىشمرد ، بنا بر اين هيچگونه حذف و تقديرى در آيه نيست و اشاره به اين است كه انسانهاى نيكوكار در پرتو نيكىهايشان نمو و رشد معنوى پيدا مىكنند و اين افراد همچون بذرهاى پر ثمرى هستند كه به هر طرف ريشه و شاخه مىگستراند و همه جا را زير بال و پر خود مىگيرد .
كوتاه سخن اينكه : در مورد هر تشبيهى علاوه بر ادات تشبيه سه چيز لازم است ، « مشبه » و « مشبه به » و « وجه تشبيه » ، و در اينجا « مشبه » انسان انفاق كننده است و « مشبه به » بذرهاى پر بركت ، و وجه تشبيه نمو و رشد آن است ، و ما معتقديم كه انسان انفاق كننده در پرتو عملش رشد فوق العاده معنوى و اجتماعى پيدا مىكند ، و نيازى به هيچگونه تقدير نيست .
شبيه اين معنى در آيه 265 همين سوره آمده است .
اين نكته نيز در ميان مفسران مورد بحث است كه تعبير به * ( أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ ) * كه اشاره به دانه اى است كه هفتصد دانه يا بيشتر ، از آن به دست مىآيد ، يك تشبيه فرضى است كه وجود خارجى ندارد ( زيرا در مورد دانههاى گندم هرگز از يك دانه هفتصد دانه برنخاسته است ) و يا منظور دانه هايى همچون دانههاى ارزن است ، ولى جالب اينكه چند سال قبل كه سال پر بارانى بود ، در مطبوعات اين خبر انتشار يافت كه در بعضى از شهرهاى جنوبى ، در پاره اى از مزارع بوتههاى گندمى بسيار بلند و پر خوشه ديده شده ، كه در بعضى موارد در يك بوته ، حدود چهار هزار دانه گندم شمارش شده است ، و اين خود مىرساند كه تشبيه بالا ، يك تشبيه كاملا واقعى است نه خيالى .
جمله « يضاعف » از ماده « ضعف » ( بر وزن شعر ) به معنى دو برابر يا چند
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 314
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣١٤