شان نزول :
گفتهاند : اين آيه در مورد « سريه عبد اللَّه بن جحش » نازل شده است ( 1 ) .
جريان چنين بود كه : پيش از جنگ « بدر » پيامبر اسلام « عبد اللَّه بن جحش » را طلبيد و نامه اى به او داد و هشت نفر از مهاجرين را همراه وى نمود ، به او فرمان داد پس از آنكه دو روز راه پيمود ، نامه را بگشايد ، و طبق آن عمل كند ، او پس از دو روز طى طريق نامه را گشود و چنين يافت : « پس از آنكه نامه را باز كردى تا » نخله « ( زمينى كه بين مكه و طايف است ) پيش برو و در آنجا وضع قريش را زير نظر بگير و جريان را به ما گزارش بده » .
« عبد اللَّه » جريان را براى همراهانش نقل نمود و اضافه كرد : پيامبر مرا از مجبور ساختن شما در اين راه منع كرده است ، بنا بر اين هر كس آماده شهادت است با من بيايد ، و ديگران باز گردند همه با او حركت كردند ، هنگامى كه به « نخله » رسيدند به قافله اى از قريش برخورد كردند كه « عمرو بن حضرمى » در آن بود ، چون روز آخر رجب ( يكى از ماههاى حرام ) بود در مورد حمله به آنها به مشورت پرداختند .
بعضى گفتند : اگر امروز هم از آنها دست برداريم وارد محيط حرم خواهند شد و ديگر نمىتوان متعرض آنها شد ، سرانجام شجاعانه به آنها حمله كردند « عمرو
هامش
( 1 ) « سريه » به آن دسته از جنگهاى اسلامى گفته مىشود كه پيامبر در آن شركت نداشت .
بعضى گفتهاند : « سريه » عبارت است از گروهى از لشكر كه از 5 تا 300 نفر تشكيل شده باشد .
بايد توجه داشت كه « سريه » از « سرى » گرفته شده است كه به معنى چيز نفيس و گرانبهاست و چون لشكريانى كه چنين ماموريتهايى را پيدا مىكنند ، از نخبهها هستند ، به اين نام ناميده شدهاند .
« مطرزى » مىگويد : « سريه » از « سرى » كه به معنى حركت در شب است ، گرفته شده به خاطر اينكه آنها غالبا مخفيانه حركت مىكنند .
« ابن حجر » در كتاب « ملتقطات » خود همين مطلب را پذيرفته مىگويد : « سريه » گروهى از لشكرند كه شبانه حركت مىكنند .