عَصَوْا وَكانُوا يَعْتَدُونَ : « غضب خداوند شامل حال آنها ( يهود ) شد چرا كه به خدا كفر مىورزيدند و پيامبران الهى را به ناحق مىكشتند » .
2 - جمعى از مفسران عقيده دارند كه مراد از « ضالين » منحرفين نصارى و منظور از « مغضوب عليهم » منحرفان يهودند .
اين برداشت به خاطر موضعگيريهاى خاص اين دو گروه در برابر دعوت اسلام مىباشد ، زيرا همانگونه كه قرآن هم صريحا در آيات مختلف بازگو مىكند ، منحرفان يهود ، كينه و عداوت خاصى نسبت به دعوت اسلام نشان مىدادند ، هر چند در آغاز ، دانشمندان آنها از مبشران اسلام بودند ، اما چيزى نگذشت كه به جهاتى كه اينجا جاى شرح آن نيست از جمله به خطر افتادن منافع ماديشان سرسختترين دشمن شدند ، و از هر گونه كار شكنى در پيشرفت اسلام و مسلمين فروگذار نكردند ( همانگونه كه امروز نيز موضع گروه صهيونيست در برابر اسلام و مسلمانان همين است ) .
و با اين حال تعبير از آنها به « مغضوب عليهم » بسيار صحيح به نظر مىرسد ولى بايد توجه داشت كه اين تعبير در حقيقت از قبيل تطبيق كلى بر فرد است ، نه انحصار مفهوم مغضوب عليهم در اين دسته از يهود .
اما منحرفان از نصارى كه موضعشان در برابر اسلام تا اين حد سرسختانه نبود ، تنها در شناخت آئين حق گرفتار گمراهى شده بودند ، از آنها تعبير به « ضالين » شده كه آن هم از قبيل تطبيق كلى بر فرد است .
در احاديث اسلامى نيز كرارا « مغضوب عليهم » به يهود و « ضالين » به منحرفان نصارى تفسير شده است و نكته اش همانست كه در بالا اشاره شد ( 1 ) .
3 - اين احتمال نيز وجود دارد كه « ضالين » به گمراهانى اشاره مىكند كه اصرارى بر گمراه ساختن ديگران ندارند در حالى كه « مغضوب عليهم » كسانى
هامش
( 1 ) به تفسير نور الثقلين جلد اول صفحه 23 و 24 مراجعه فرمائيد .