زبانى آن نيست ، بلكه توجه به حقيقت و روح آن است كه يك دنيا توحيد و ايمان در عمق آن نهفته است .
و در آخرين آيه مورد بحث الطاف بزرگ الهى را براى صابران و سخت كوشان كه از عهده اين امتحانات بزرگ بر آمدهاند بازگو مىكند و مىگويد :
« اينها كسانى هستند كه لطف و رحمت خدا و درود الهى بر آنها است » ( * ( أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ ) * ) ( 1 ) اين الطاف و رحمتها آنها را نيرو مىبخشد كه در اين راه پر خوف و خطر گرفتار اشتباه و انحراف نشوند ، لذا در پايان آيه مىفرمايد : « و آنها هستند هدايت يافتگان » ( * ( وَأُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ) * ) .
و به اين ترتيب فشرده اى از مساله بزرگ امتحان و هدف نهايى و چهرههاى مختلف ، و عوامل پيروزى و همچنين نتائج آن را در اين چند جمله كوتاه روشن مىسازد .
نكتهها :
1 - چرا خدا مردم را آزمايش مىكند ؟
در زمينه مساله آزمايش الهى بحث فراوان است ، نخستين سؤالى كه به ذهن مىرسد اين است كه مگر آزمايش براى اين نيست كه اشخاص يا چيزهاى مبهم و ناشناخته را بشناسيم و از ميزان جهل و نادانى خود بكاهيم ؟ اگر چنين است
هامش
( 1 ) نويسنده المنار مىگويد : منظور از « صلوات » در اينجا انواع تكريم و پيروزيها و ترفيع مقام نزد خدا و بندگان است و از ابن عباس نقل مىكند كه منظور از آن آمرزش گناهان مىباشد ( المنار جلد 2 صفحه 40 ) ولى روشن است كه صلوات مفهوم وسيعى دارد كه هم اين امور و هم ساير رحمتها و نعمتهاى الهى را شامل مىشود .