آيا در دوران جاهليت ، الله مطرح نبوده است يا اينكه بدانگونه كه شايستهء الوهيت او است ، شناخته نشده بود 193
قرآن تجلىگاه خداوندى 198
آرى ، چنين است مختصات روزگار بنى اميه صفتان 199
در آن زمان قرآن و اهل قرآن ميان مردمند ولى از آنان نيستند 201
عاملى مشترك در درون اين تبهكاران بوجود مىآيد كه آنانرا وادار به تفرقه مىنمايد 203
وقتى كه اعتقاد و عمل به قرآن مجيد از بين رفت ، مجبورند كه براى حفظ مقام خود خط و شكل و حتى تجويد و قرائت آن را حفظ كنند 205
مبارزهء بىامان با انسانهاى صالح و رشد يافتگان را مبناى سلطه گرى خود قرار دادند 206
براى همسايگى با خدا ، بايد نصيحت او پذيرفته شود و كلامش دليل هدايت باشد 208
كسى كه عظمت خداوندى را مىداند ، عظمت و كمال خود را در تواضع به مقام شامخ ربوبى مىداند 209
چه عامل روانى در درون آدميزاد ايجاد مىگردد كه از حق و حقيقت وحشت مىكند و مىگريزد 210
شناخت رشد ، نخست با تبلور ضد آن در مردم پست ، و سپس جستجوى آن از خود اهل رشد و كمال 212
متن خطبهء صد و چهل و هشتم 215
ترجمهء خطبهء صد و چهل و هشتم 216
تفسير عمومى خطبهء صد و چهل و هشتم 217
آنچه كه براى آن دو شيخ مطرح نيست ، خدا است و آنچه كه هر يك از آن دو ميخواهند تورم خود طبيعى خود براى رياست چند روزه دنيا است و بس . 217
نابكاران در طول تاريخ ائتلاف مىكنند و دست اتحاد به هم مىدهند ، در صورتى كه هدفى ندارند جز بدست آوردن سلطهء مطلقهء براى خود و محو ديگران از صفحه وجود كه در رديف اول همان ائتلاف و اتحاد كنندگان با آنان مىباشند . 218
صداى نحس يكى را ، سخن شوم ديگرى پاسخ ميدهد دروغى بزرگ به استقبال دروغى كوچك و دروغى بزرگتر براى مقابله با دروغى بزرگ را ، يكى پس از ديگرى به طرف يكديگر منظم ( بطور سيستماتيك ) پرتاب مىكنند 220
تا به خود بياييد خودكامگان سلطه جو وارد ميدان شدهاند ، اى انسانهاى الهى برخيزيد و امان به نابكاران ندهيد 222
هيچ گمراهى بىعلت نيست و براى هر پيمانشكنى شبهه ايست 225
شگفتا ، ديدن و شنيدن معلولها و غفلت از علتها 227
متن خطبهء صد و چهل و نهم 228
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 387
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٣٨٧