دو - وجدان اخلاقى 304
سه - دريافت حقيقى وحدت يا اشتراك همهء افراد مردم در اصول و مختصات جسمانى ، روانى ، و روحانى 305
چهار - احساس و انجام تكليف مستند به مطلوبيت ذاتى آن ، نه در مجراى سوداگريهاى خودخواهانه 305
پنج - مراعات جدى ارزش هدف وسيله 305
5 - اصول ثابتهء اخلاق در قلمرو انسان « آنچنانكه بايد و شايد » 306
نخستين ريشهء ثابت و اساسى اخلاق ، از دين كلى الهى بر مىآيد 306
دومين ريشهء ثابت و اساسى اخلاق از وجدان ناب بشرى سرچشمه مىگيرد 307
هر كس مسئول كار خود و بار هر كسى مطابق توانايى اوست 308
تا ديروز با شما ، امروز عبرتى براى شما و فردا از شما جدا ميشوم و مىروم 309
عوامل بقاء حيات ما همانند سايهها و ابرها و بادهايى است كه در حركت رو به فنا است 310
روزگارى بدن من با شما همسايه بوده است 311
من از شما جدا مىشوم و به ديدار خدايم مىروم 313
فردا كه من از ميان شما رخت بربستم ، مرا خواهيد شناخت 315
متن خطبهء صد و پنجاهم 317
ترجمهء خطبهء صد و پنجاهم 318
خطبه اى است از آن حضرت ، در اين خطبه اشاره به فتنهها فرموده و مردم گمراه را توصيف مىنمايد 319
گمراهى و گمراهان 320
تفسير عمومى خطبهء صد و پنجاهم 321
نه راست و نه چپ ، بلكه راه راست كه همان صراط مستقيم است 321
دربارهء آنچه كه خواهد رسيد شتابزده نباشيد و دير تلقى نكنيد و آنچه را كه فردا خواهد رسيد 322
انسانى كه وابسته بما است ، در طول فتنهها ، با كمال آرامش تلاش خود را در انجام وظيفه بجاى مىآورد 324
در آن هنگام جمعى از مردم با ايمان چشمانشان با قرآن نورانى ، و گوشهايشان آشنا با تفسير ، و جام حكمت را شامگاهان و صبحگاهان سركشند 325
خداوند مهلت ميدهد و تبهكاران به نهايت رسوايى ميرسند و دگرگونى آغاز ميگردد 328
شهادت بلى ، خودكشى نه . جهاد و تكاپو در راه خدا بلى ، تلاش بيهوده و بىنتيجه ، نه 329
رنگ سرخ خون هرگز جوهر شمشير و انسانهاى رشد يافته و هدف فعاليت آن را نمىپوشاند 330
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 390
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٣٩٠