معناى ظاهرى آزمايش از يك طرف و مخصوصا اين كه در بعضى از منابع اسلامى آمده است كه « خداوند آزمايش مىكند تا بداند » از طرف ديگر ، ممكن است اين توهم را پيش بياورد كه خداوند سبحان براى بدست آوردن علم جريان آزمايش را به راه مىاندازد در صورتى كه علم مطلق خداوندى به همهء موجودات عالم هستى ثابت است ، اعم از آنكه در رودخانه زمان بروز كنند يا فراسوى زمان باشند ، و اعمّ از بالقوه و بالفعل و گذشته و حال و آينده و بطور كلى در هر محل و نقطه اى از هستى كه قرار گرفته و بجريان افتاده باشند . بنا بر اين ، بايد مفهوم آزمايش در اسناد به خدا بطور صحيح تفسير شود . امير المؤمنين عليه السلام در جملات مورد تفسير اين جمله را فرموده‌اند : « قد كشف الخلق كشفة لا أنّه جهل ما أخفوه . . . » ( خداوند متعال موجوديت مردم را بوسيلهء آزمايش باز مىكند نه اين كه آنچه را كه آنان مخفى داشته‌اند ، خدا آن را نمىداند . . . ) معناى اين جمله باز كردن آن چيز است كه بسته است و به فعليت رسيدن آنچه كه بالقوّه است . همان گونه كه زرگر با ذوب كردن طلاى مخلوط حقيقت و عيار آن را باز مىكند و آن را تصفيه مىنمايد و طلاى خالص آن را در مىآورد و اين عمل دليل آن نيست كه زرگر هويت و عيار و مقدار طلا را در آن مخلوط نمىداند . در دو آيهء شريفه از قرآن چنين آمده است : 1 - * ( وَلِيُمَحِّصَ الله الَّذِينَ آمَنُوا وَيَمْحَقَ الْكافِرِينَ ) * ( 1 ) ( تا خداوند تمحيص ( خالص و تصفيه ) نمايد كسانى را كه ايمان آورده‌اند و محو كند آنان را كه كفر