بارى امروز در نزد حكما ، اين مسئله مسلم است ستارگان ثوابت كه خود خورشيدهايى هستند ، بسيار عظيم مىباشند و كوچك نمودن آنها در نظر ما به واسطهء فاصله زياد و دورى است ، چنان كه اگر خورشيد ما هم از دور ديده شود ، چون يك ستاره كوچك به نظر خواهد آمد !
در فصل 14 از هيئت كتاب النقش فى الحجر نوشته شده است : خورشيد يكى از نجوم است و در نظر عادى ما از همه روشنتر و بزرگتر است ، زيرا كه از ساير نجوم به ما نزديكتر است . و نظام شمسى عبارت از يك سلسله اجرام سرد است كه به دور يك جرم گرم مىچرخند و زمين ما ، مثل ساير سيارات است و خورشيد مانند ساير نجوم درخشانى است كه با ابعاد فوق تصورى ، فضاى هستى را پر كردهاند . . . خواه ستارگان نزديك باشد و خواه ستارههاى بروج دوازده گانه و يا اختران كهكشان . . .
چنان چه در شكل شمارهء 25 پيداست :
هامش
- حالى كه اين ستارگان ، به اندازهء 1 / 92 و اندازهء يازدهم است و بنابراين ، نور پراكنى آن 250 تا 630 بار بيشتر از نور پراكنى خورشيد ماست و نسبت « چگالى ستارگان » با نسبت دورى آنها از زمين اختلاف مىپذيرد ؛ مثلًا اگر « چگالى ستارهاى » كه در صد برسكى ما واقع است « يك » فرض كنيم « چگالى » ستارهء واقع در پنجاه برسكى 30 / 1 و در 200 برسكى 70 / 0 و در 300 برسكى 48 / 0 و در 400 برسكى 32 / 0 و در 500 برسكى 21 / 0 خواهد بود ، ستارگان زرد رنگ كه تقريباً نزديكترين ستارهها به زمين هستند ، فاصلهء يك دهم آنها تا زمين كمتر از 100 برسك و فاصلهء يك دهم ديگر بيش از 500 برسك است و فاصلهء هشت دهم باقى در اين فواصل است و اگر از ستارگان زرد رنگ درگذريم و به ستارگان آبى رنگ يا پرتقالى برسيم ، از لحاظ شدت نور پراكنى ما بين 90 تا 95 درصد مىبينيم . . . . ( مؤلف )