تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 177

مساهمون:

ص١٧٧
مباحث آينده خواهيم ديد مكمّل يكديگر مىباشند ، بنا بر اين ، چنان كه اهمّيّت دادن به استعدادها فقط و ناديده گرفتن رفتارها و عوامل خارجى موجب اختلال معرفت در بارهء انسان مىباشد ، همچنان اهمّيّت دادن به رفتارها و عوامل خارجى و ناديده گرفتن استعدادهاى درونى نيز موجب نقص فاحش معرفت در بارهء انسان خواهد بود .

اينك به بيان برخى از دلائل وجود استعدادهاى درونى مىپردازيم

:

1 - نفى استعدادهاى درونى به انكار هويّتهاى متعيّن در واقعيّتها منتهى مىگردد .

چنان كه در اوائل اين مبحث اشاره نموديم ، احتمال نمىرود كه حتّى يك فرد عاقل پيدا شود و بگويد : در درون انسان هيچ نهاد و استعداد و بالقوّه و امكانى وجود ندارد ، زيرا همه اين پديده را مىبينند كه ورود عوامل خارجى به درون و تأثير آنها در قلمرو درون ، مانند افتادن سنگ به گل كه فقط مقدارى گودى در گل ايجاد مىكند ، نيست يا مانند افتادن سنگ بيك كاسهء مس كه تموّجاتى از صدا را ايجاد مىكند و بس ، نمىباشد . اگر در درون تخم مرغ ذرّاتى وجود نداشته باشد كه با قرار گرفتن تخم مرغ در ارتباط با حرارت معيّن مبدّل به جوجه شود ، جوجه اى وجود نخواهد داشت . از طرف ديگر عوامل مشترك طبيعت مانند آب و اشعّهء خورشيد و موادّ زمينى بر انواع بىشمار درختان و گلها و نباتات مىرسد ، آنچه كه موجب تنوّع آنها است استعدادهاى متعيّن بذرها و اصول آن روينده‌ها است . اين قاعدهء عمومى در همهء فلسفه‌ها و دانشها جريان دارد كه هر چيزى كه موجود شود ، هويّتى متعيّن براى خود دارد اگر چه آن هويّت متعيّن بيش از يك ميليونيم لحظه در اين دنيا دوام نداشته باشد ، مانند مزون هايپرون بالاخره هر چه باشد ، اگر واقعيّتى دارد و وارد صحنهء وجود شده است ، حتما و جبرا داراى هويّتى متعيّن است ( 1 ) تردّد در هويّت متعيّن يك موجود واقعى فقط در

هامش
( 1 ) . حتّى با يك نظر دقيقتر گفته مىشود : الشّىء ما لم يتشخّص لم يوجد ( شيء مادامى كه تشخّص پيدا نكند موجود نمىشود . البتّه نظريّهء ديگرى وجود دارد كه تشخّص و وجود را همزمان در تحقّق عينى ، ولى در رتبه تشخّص را مؤخّر از وجود ميداند .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 177 | محمد تقي جعفري