هر چه مردم مىكند بوزينه هم
آن كند كز مرد بيند دمبدم
او گمان برده كه من كرده چو او
فرق را كى داند آن استيزه خو
اين كند از امر و آن بهر ستيز
بر سر استيزه خويان خاك بيز
آن منافق با موافق در نماز
از پى استيزه آيد بىنياز
در نماز و روزه و حجّ و زكات
با منافق مؤمنان در برد و مات
مؤمنان را برد باشد عاقبت
بر منافق مات اندر آخرت
آسيبى كه از حيوانات انسان نما بر ارزشهاى والاى انسانى وارد شده و اوراق تاريخ را سياه كرده و حقوق انسانها را ضايع نموده و باطلها را با ظواهرى آراسته به خورد مردم صافدل و ساده لوح داده است ، خيلى بيش از آسيبى است كه از حيوانات حيواننما براى بشريّت وارد آمده است .
اين مردگان در ميان زندهها اصلا مدخل هدايت را نمىشناسند تا وارد هدايت شوند
هيچ تعبيرى در بارهء آن صيّادان مناسبتر از اين تعبير ( مردگانى در ميان زندگان ) پيدا نمىشود . امّا با قرينهء ديگر جملات امير المؤمنين ( ع ) بايد گفت : نه مردگان بيطرف و پوسيده ، بلكه مردگان موذى و مضرّ كه بوى عفونى لاشهء پليد آنان به جهت مردن عقل و وجدان در درونشان ، مشامّ انسانهاى گلشنجو را مىآزارد . وقتى كه خرد و وجدان در درون يك انسان نابود شد ، عاملى براى تشخيص حقّ و باطل و هدايت و ضلالت در وجود او نيست كه بتواند با بينائى و روشن بينى در اين دنيا حركت كند . از اينجا است كه بايد گفت : نمايش حيات ، يا حيات نمايشى غير از حيات حقيقى است ، زيرا ركن اساسى « حيات حقيقى » يا « حيات معقول » خرد و وجدان آدمى است و با رفتن آن دو ، حيات حقيقى و « حيات معقول » وجود ندارد .
70 ، 82 - فأين تذهبون و أنّى تؤفكون و الأعلام قائمة ، و الآيات واضحة ،