ملحقات كتاب
ملحق اول كوفه و تشيع در زمان ائمه معصومين ( ع )
در فصل اول اين كتاب بيان كرديم كه كوفه نخستين مركزى بود كه عقيدهء تشيع در آن رشد كرد و تكامل پيدا كرد ؛ در نتيجه كوفه به عنوان مركز قابل توجهى در فرهنگ شيعهء اماميه درآمد . چنانكه احاديث و سخنانى از ائمه و ديگران روايت شده است كه در برخى به فضيلت كوفه پرداختهاند و در برخى پيوند اهل كوفه را با تشيع بيان كردهاند .
هماهنگى ميان روايات و سخنانى كه در آينده آن را بيان خواهيم كرد ، با مواضع اهل كوفه نسبت به خاندان پيامبر در آن زمان ، بسيار دشوار است ، زيرا واضح است كه بيشتر مصيبتهايى كه به خاندان پيغمبر به خصوص بر امامان نخست وارد شد ، به دست مردمى بود كه بيشترشان از اهالى كوفه بودند ؛ چنانكه بيشتر اين مصيبتها نيز در سرزمين كوفه به آنها رسيد .
هنگامى كه امام حسين ( ع ) از مردى در مورد مردم عراق سؤال كرد . او پاسخ داد :
« قلوبهم معك و سيوفهم عليك » : دلهايشان با شماست ولى در ظاهر شمشيرهايشان عليه شماست . اين سخن بيانگر آن است كه بيشتر اهل كوفه در ابتدا از دوستداران امام بودند ، ديرى نپاييد كه دوستى آنها به تدريج تبديل به عقيدهء عميق به تشيع شد ؛ عقيدهاى كه در دلها و افكار بيشتر گروندگان به اين مكتب جاى گرفت ، ولى هنوز به آن حد نرسيده بود كه آنها حاضر باشند در اين راه جان خود را فدا كنند .