( 1 )
ثنيّة المحدث :
در حديث تعيين حدود حرم مدينه آمده است كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله بين دو لابهء « 1 » مدينه را تا عير و تا ثنية المحدث و تا ثنية الحفياء . . . را حرم قرار داد .
( 2 )
ثنية مدران :
جايى است در راه مدينه به تبوك كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله را در آنجا مسجدى بوده است .
( 3 )
ثنية المرار :
( به ضمّ ميم ) ، مرار در لغت به معناى قنطريون نجمى يا همان خسك است . ثنية المرار توقفگاه حديبيه است و در داستان غزوهء حديبيه از اين گردنه نام برده شده است .
( 4 )
ثنيّة المره :
( به فتح ميم و راء و تخفيف راء ) ، پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در مسير هجرت خود ، از اين گردنه عبور كرد . در اخبار مربوط به سريهء عبيدة بن حارث نيز از آن نام برده شده است .
( 5 )
ثنية الوداع :
گردنهاى است كه هر كس رهسپار شام بوده از آنجا مىگذشته است . بعضى گفتهاند بر سر راه مدينه به مكه قرار داشته . شايد هم دو گردنه بوده بدين نام ؛ زيرا هر راهى گردنهاى داشته است كه مردم در آنجا با يكديگر وداع و خداحافظى مىكردهاند . . . در وجه تسميهء آن اختلاف است . . . ظاهرا اين نام به دورهء جاهليت مربوط مىشود ؛ دليلش هم اين است ، در شعرى كه در استقبال پيامبر صلّى اللّه عليه و آله سروده شده ، اين نام به كار رفته است .
[
طلع البدر علينا من ثنيّات الوداع * وجب الشّكر علينا ما دعا للّه داع
] ابن شبّه در تاريخ المدينه ، دربارهء ثنيّة الوداع آورده است :
در مراصد الاطلاع ، ( ج 1 ، ص 301 ) ، دربارهء ثنيّة الوداع آمده است :
« به فتح واو ، نام گردنهاى است مشرف به مدينه كه مسافران راهى مكه از آن مىگذرند » .
در خلاصة الوفا ، ص 361 ، پاورقى شمارهء 2 ، سمهودى مىگويد : « جايى است كه قرين روى آن است و امروزه به آن قرين تحتانى مىگويند . همچنين به نام كشك ( كوشك ) يوسف باشا نيز خوانده مىشود ؛ زيرا همو بود كه در سال 1914 م ثنيّه را تراش داد و راه آن را هموار و
هامش
( 1 ) . رجوع كنيد به : « لابتان » .