هامش
و عقل سليم نمىپذيرد كه غير افضل بر افضل مقدّم داشته شود . بيشتر اخبارى كه در اين باب وارد شده مشتمل است بر آن چه دلالت دارد بر امامت على ( ع ) كه برخى از آنها تصريحى است و پارهاى تلويحى و پرداختن بدان موجب اطالهء سخن خواهد شد و بيشتر مخالفان به وصايت حضرت ( ع ) اعتراف دارند . » شيخ مظفّر در دلائل الصدق 2 / 374 - 373 مىگويد :
« اين وصيّت شامل خلافت است و مىتوان آن را ظاهرترين نكتهاى دانست كه در بر دارد و به سوى آن انصراف مىيابد بلكه معنى وصىّ پيامبر ، خليفهء اوست و گواه آن مثلى است كه پيامبر ( ص ) براى مسلمان ، پيرامون وصىّ موسى يعنى يوشع آورد كه جانشين موسى بود و نيز آن چه احمد در مسند خود به نقل از طلحة بن مصرف روايت كرده كه گفته است : « ابو هذيل گفت : ابو بكر بر وصىّ پيامبر ( ص ) تحكّم مىكرد .
ابو بكر دوست مىداشت به پيمانى از رسول خدا دست مىيافت تا آن را آويزهء گوش كند . » « اين سخن صراحت دارد كه مفهوم وصىّ رسول اللَّه خليفهء اوست مضافا به اين كه در حديث مذكور ، وارث بر وصىّ عطف شده است و مقصود از وارث يا وارث منزلت است كه همان مطلوب است يا وارث علم كه مقتضى خلافت مىباشد ، زيرا علم پيامبران ، ميراث براى كسى است كه براى پيروى و رياست شايستهتر باشد چه ، خداوند مىفرمايد :أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى. از اين سخن در صورتى كه مقصود از وصىّ كسى باشد كه در علم و هدايت و حفظ قوانين شريعت و تبليغ علم به دو وصيّت شود تمام مطلوب به دست مىآيد ، به ويژه اين كه حفظ قوانين شريعت ، متوقّف بر خلافت است . » شيخ مظفّر در همين مأخذ 2 / 378 در پاسخ به سخن ابن روزبهان مىگويد :
« در دلالت اين سخن بر امامت امير المؤمنين براى آن چه پيشتر در حديث سوم گفته آمد ترديدى نيست ، به علاوهء ظهور لزوم وصىّ براى هر پيامبرى كه لازمهء آن ، همان خليفه مىباشد ، زيرا مردم ناگزير بايد امام داشته باشند . امّا اين سخن او [ يعنى سخن ابن روزبهان ] كه : « گاهى گفته مىشود اين وصىّ فلانى است در كودكى و مقصود چنين است كه او پس از وى عهدهدار است به امر كودكى » ، مطلوب ما را اثبات مىكند نه نفى ، زيرا وصىّ پيامبر ، همان خليفهء اوست كه عهدهدار امر امّت اوست ، و امّا اين سخن او : « او نزديك وارث است و به همين سبب با واژهء وارث ، قرينش ساخته » صحيح است و از همين رو هر دو لفظ ، مفيد معناى خلافت است ، پس مراد از وارث ، وارث علم و منزلت است در ميان امّت نه مال و در نتيجه او امام خواهد بود . »