ابن عبّاس مىگويد : در پى اين سخن او به من پشت كرد .
مبحث پنجم : در گرد آوردن ويژگىهاى متضاد :
( 1 ) همگان اختلافى در اين ندارند كه امير المؤمنين ( ع ) پارساترين فرد زمان خويش به شمار مىآمد كه دنيا را سه طلاقه كرده بود و روز را روزه و شب را به عبادت مىگذراند و با جو كوبيدهشدهء بدون چربى افطار مىكرد و براى آن كه حسن و حسين آن را با پى يا روغن چرب نكنند بر آن مهر مىنهاد [ در ظرف خوراك را مىبست ] . كسى كه چنين وضعى داشته باشد غالبا كم نيرو خواهد بود و امير المؤمنين ( ع ) نيرومندترين مردم بود . او در خيبر را كند كه هفتاد نفر مسلمان از انجام آن ناتوان بودند و آن را چندين ذرع پرتاب كرد و سپس به جايگاه خود بازگرداند و آن را پلى كرد بر روى گودال . على بيشتر وقتش را به كشت و كشتار در جنگها مىپرداخت و كسى كه چنين باشد سنگدل و دژم خواهد بود در حالى كه امير المؤمنين شخصى بود مهربان با دلى نازك و به همين سبب منافقان به سبب نيكويى اخلاق حضرت به شوخ مسلكى نسبتش مىدادند .
مبحث ششم : در گزيدههايى اندك از سخنان حضرت :
( 2 ) امام ( ع ) پيشواى فصيحان و جلودار بليغان بود ، تا جايى كه گفته شده سخن او بالاتر از سخن مخلوق و پايينتر از سخن مخلوق است ، و خطيبان ، سخن از او آموختند . « 1 »
هامش
( 1 ) اربلى در كشف الغمّه 1 / 102 پس از آوردن خطبهء همّام مىگويد :
« اين از سخنان زيبا و بديع است و چگونه چنين نباشد در حالى كه خاستگاه آن درياى علوم و رستنگاه آن ، همان چيدهء على و مشك خوشبوى عربها و امير ايشان و وصى و وزير رسالت است » .
سيّد رضى در نهج البلاغه / 511 ذيل اين سخن حضرت « سنگ غصبى در سراگروى ويرانى آن سراست » ( كلمات قصار ، شمارهء 240 ) مىگويد :
اين سخن از پيامبر اكرم ( ص ) روايت شده است و جاى شگفتى ندارد كه اين دو سخن همانند يك ديگر باشند ، زيرا آن دو آب از يك چاه كشيده از يك دلو ريخته شده است .
بنگريد به : اختيار مصباح السالكين ابن ميثم / 634 .
نيز بنگريد به : كشف المراد / 415 - 414 .