وارد شده كه نام مهدى در آن صريحاً نيامده ولى بعضي از علما مىگويند منظور از
آن مهدى است يا به برخى صفات آن حضرت اشاره شده است ، اما صاحبان ساير
كتاب هاى حديث مانند امام أحمد بن حنبل ، أبو داود ، ترمذى ، ابن ماجة ، طبرانى ،
أبو نعيم ، ابن أبي شيبه ، أبو يعلى ، دار قطني ، بيهقى ، نعيم بن حماد وديگران اين
روايات را نقل كردهاند وبرخى آنها را در رساله هاى جداگانه اى گردآورى نمودهاند ،
مانند " العرف الوردي في حقيقة المهدى " اثر ملا على قارى و " التوضح في تواتر ما
جاء في المنتظر والدجال والمسيح " از شوكانى .
شوكانى در همين رساله ، معتقد است كه اين روايات به حدّ تواتر رسيده
ومىگويد : " رواياتى كه ( درباره مهدى ) در دست ماست پنجاه حديث است كه
شامل حديث صحيح ، حسن وضعيفِ قابل جبران ( 1 ) است بنابراين أحاديث
مذكور ، بر پايه معيارهاى علم أصول ، متواتر محسوب مىگردند . زيرا احاديثى كه
حتى از اين مقدار استحكام هم برخوردار نباشند ، متواترند ( 2 ) .
بعضي از منكرانِ روايات مهدى مىگويند : " اين روايات بي ترديد از ساخته هاى
شيعيان است ، ولى اين نظر مردود است زيرا تمام اين روايتها داراى سند است وما
اسناد آنها را نيز تحقيق وبررسى نموديم وراويان آنها را از كساني يافتيم كه به
عدالت ودقت در نقل حديث معروفند وحتى يك نفر از كارشناسان علم رجال كه
هامش
( 1 ) حديث ضعيف قابل جبران به حديثي گفته مىشود كه از نظر سند ضعيف است اما به خاطر
تأييد محتواى آن توسط أحاديث يا أدله ديگر ، ضعف ياد شده جبران مىگردد ودر نتيجة حديث
قابل اعتماد محسوب مىشود . مترجم
( 2 ) حديث متواتر به حديثي گفته مىشود كه اسناد راويان آن به قدرى زياد باشد كه امكان
ساختگى بودن حديث غير ممكن باشد . چنين حديثي از بالاتر درجه اعتبار برخوردار است .
مترجم