يعنى كسى كه مجبور به شركت در لشكر سفيانى بوده اگر چه در آخرت مانند
شخص داوطلبى كه با ميل واراده خود شركت كرده ، نيست اما أو نيز به زمين فرو
مىرود .
روايتي ديگر از پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) نقل شده كه فرمود :
" در شگفتم از قومي كه قتلگاهشان يكى اما خاستگاهشان متفاوت وگوناگون است ، پرسيدند : اى
رسول خدا چرا چنين شود ؟ فرمود : چون در ميان آنها افرادى مجبور وبي ميل ومخالف وجود دارد " .
يعنى كساني كه در يك محل ودر يك زمان از دنيا مىروند ، خداوند با توجه به
نيت ها وانگيزههايشان در قيامت آنها را مورد حسابرسى ومؤاخذه قرار مىدهد ،
زيرا برخى از آنها به اكراه وبخاطر ترس از جان وناموس خود وبعضي به اجبار
وگروهى ديگر داوطلبانه وبا رغبت در آن لشكر شركت مىكنند .
روايتي شمار نفراتى كه به زمين فرو مىروند را دوازده هزار نفر ذكر كرده ، نه
هفتاد هزار نفر . وروايتي ديگر مىگويد كه يك سوم آنها به زمين فرو مىروند ويك
سوم ديگر چهرههايشان به پشت سر برمىگردد ويك سوم باقيمانده سالم
مىمانند . " ( 1 )
* *
آغاز عقبنشينى سفيانى
پس از فرو رفتن لشكر سفيانى در زمين ، ستاره بخت أو رو به أفول مىگذارد ،
واختر سعادت حضرت مهدى ( عليه السلام ) رو به أوج ودرخشندگى مىنهد .
روايات ، بعد از اين واقعه ، نقش نظامى ديگرى براي سفيانى در حجاز بيان
هامش
( 1 ) نسخه خطى ابن حماد ص 90 - 91 .