شرح
( 161 ) . ابو صالح حمدون بن احمد قصّار ( متوفى 271 / 884 ) طريق ملامتيه را در نيشابور اشاعه داد . او در فقه و الهيات يگانه بود و بر طريق فقهى سفيان ثورى بود . از او خواسته شد تا براى مردم نيشابور وعظ كند ، اما خوددارى كرد و گفت : " از آنكه دل من اندر دنيا و جاه آن بسته است . ، سخن من فايده ندهد و اندر دلها اثر نكند ، و سخن گفتنى كه اندر دلها مؤثر نباشد استخفاف كردن بر علم و استهزا كردن بر شريعت است و سخن گفتن آن كس را مسلّم باشد كه به خاموشى وى دين را خلل باشد ، چون بگويد خلل برخيزد . " ( متن داخل گيومه از كشف المحجوب ، ص 192 نقل شد . - م ) مطابق نوشتهى هجويرى ، قصّاريه گروهى بودند كه پس از حمدون قصّار طريق وى را ادامه دادند . بنگريد كشف المحجوب 125 - 26 و 183 - 84 و حكيم ترمذى و حركت ملامت 596 - 99 و طبقات الصوفية 123 - 29 رساله قشيريه 426 حلية الاولياء ، ج 10 / 231 - 32 و صفة الصفوة ، ج 4 / 122 - 23
( 162 ) . معنى لغوى عبوديت بندگى است . اين كلمه بندهى خدا بودن را نشان مىدهد . وقتى اين واژه توسط صوفيه استفاده شد ممكن است بهمعناى خدمت كردن بوده باشد ، كه در واقع آنها فضائل پرهيزگارى را چون خدمت به خدا به شمار مىآوردند . در نظام ارزشگذارى دنياى اسلام قديم روابط سرور با بنده ، سرور با خدمتكار و سرور با مريدش بسيار شبيه هم بودند .