قومهم إذا رجعوا إليهم " دسترسى مردم به علماء و امكان پاسخگوئى به آنان است .
بر اين اساس ، عده اى ملاك در تعدد مجتهدين بلاد را افق و اختلاف
اماكن مى دانند و لذا همانگونه كه در تورات نيز بيان شده ( اگر اصل عدم
تحريف و نسخ بر آن جريان داشته باشد ) و سيره عقلا بر آن است ، در مسائل
جزئى و سطحى مى توان به علماء هر منطقه مراجعه نمود و در امور متوسطه
بايد به علماء شهرها رجوع كرد و در امور مهم مملكتى به اعلم آن مملكت و در
امور مربوط به مسلمين بايستى به اعلم مطلق رجوع كرد و به طور كلى تا هنگامى
كه موجب عسر و حرج و مشقت نباشد بايستى به اعلم و اعدل رجوع كرد .
و : مناصب فقهاء و علماء ربانى ، مناصبى كه توسط علماء وفقهاء احراز
مىشود چند منصب است .
اول : منصب ولايت ، همانگونه كه از روايات و احاديث استفاده مىشود ،
اين منصب از سوى امام ( ع ) براى فقهاء و روات احاديث تعيين شده است ، و در
اين منصب فرقى بين علماء اصوليين و اخباريين نيست و بلكه بين علماء فقه و
اصول و كلام و حديث و مانند آن فرقى نيست و همانگونه كه فقهاء و اصوليين
داراى منصب ولايت هستند ، مى توان گفت كه علماء اخبارى ( مانند صاحب
وسائل و صاحب حدائق " قدهما " ) و علماى كلام و متخصصين در فن حديث
( مانند مرحوم آية الله بلاغى و مرحوم آية الله شرف الدين و مرحوم علامه امينى
و امثال ايشان ) نيز داراى منصب ولايت و نيابت مى باشند .
دوم : منصب نيابت از حضرت ولى عصر ارواحنا فداه ، اين منصب ،
منصبى بس رفيع و شرف عظيمى است و بلكه همانگونه كه مرحوم آية الله
والد ( قده ) بيان فرمودند : " زهى سعادت و مسرت اگر حضرت ولى عصر مرا به
مجمع الرسائل ( فارسي ) — صفحة 36
مساهمون: الشيخ محمد حسن النجفي الجواهري (صاحب الجواهر)
ص٣٦