سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 216

اسامى شاعرانى « 1 » كه در متن كتاب به آنها اشاره گرديده ، به اين شرح است : ابو العلاء مصرى ، و چنان كه سبط ابن جوزى مىگويد : اولين شاعرى كه در رثاى امام حسين ( ع ) اشعارى سروده ، عقبة بن عمرو السهمى بوده است . و شيخ مفيد در كتاب مجالس نيز به سند خود از ابراهيم بن داحه آورده است كه : اولين شاعرى كه براى حسين بن على مرثيه گفت ، عقبه بن عمر و السهمى از قبيلهء بنى سهم بن عوف بن غالب بوده است . هر چند كه سبط ابن جوزى و شيخ مفيد نخستين شاعر را در اين مورد ، عقبة بن عمرو دانسته‌اند اما به نظر نگارنده اولين كسى كه در رثاى امام حسين شعر سرود ، سليمان بن قئهء عدوى تيمى آزادشدهء بنى تميم بن مره بود كه سه روز پس از شهادت امام به كربلا آمد و با ديدن آن منظرهء جانسوز به سرودن شعر پرداخت و برخى شعر مزبور را از ابو راجح خزاعى دانسته‌اند . و برخى گويند قسمتى از ابيات آن از سليمان و برخى ديگر از ابو راجح بوده و احتمال مىرود ابياتى از آن را شاعر ديگرى سروده باشد . ديگر از كسانى كه در رثاى امام شعر سروده همسر آن حضرت ، رباب دختر امرء القيس بوده است . بشير بن جذيم نيز از شاعرانى است كه براى امام مرثيه گفته است . و ام هانى و اسماء و رمله و زينب دختران عقيل نيز از كسانى هستند كه در واقعهء طف در حالى كه مىگريستند به سرودن اشعارى چند پرداختند . از شاعرانى كه در رثاى امام اشعارى سروده‌اند : فضل بن عباس بن عتبة بن ابى لهب ، عبد القيس و ابو دعبل جمحى وهب بن زمعه كه معاصر با معاويه بن ابو سفيان و فرزندش يزيد بود ، كه قصيده‌اى در رثاى حسين ( ع ) سروده است . خالد بن معدان طائى ، عبد اللّه بن حر جعفى ، جعفر بن عفان طائى و منصور نمرى كه در زمان هارون الرشيد مىزيسته است . دعبل بن على خزاعى كه معاصر با امام رضا ( ع ) بوده است . حسين بن ضحاك كه معروف به خليع و متوفى به سال 250 بوده است . قاسم بن يوسف كاتب كه يكى از دانشمندان علم كلام و شعراى شيعه مذهب بوده و ديگر صنوبرى معاصر با سيف الدوله ، شريف رضى از شعراى قرن چهارم ، محمود ملقب به كشاجم كه از شعراى معروف بوده است . و از شعراى قديم جبرى شاعرى است كه به شاعر آل محمد ( ص ) معروف بوده است ، و از شعراى مشهور شيعه در قرن ششم ابو الفتح محمد بن عبيد اللّه كه به سبط ابن تعاويذى معروف بوده و در سال 553 وفات يافته است . على بن الحسين الشهينينى حلى از شعراى قرن ششم بوده ، و قصايد طولانى بسيارى در مرثيهء حسين ( ع ) سروده ، و اشعارى پرنغز و زيبا از خود به يادگار گذاشته است . و ديگر ابو صبرى صاحب البرده ، كه يكى از سروده‌هاى وى قصيدهء همزيه در مدح خير البرّيه بوده است . عبد الباقى الصمرى موصلى بغدادى ، و از فحول و بزرگان شعراى اخير كه در رثاى حسين ( ع ) اشعار زيباى بسيارى سروده‌اند ، يكى حاج هاشم بن حاج حردان كلبى است . وى از كسانى است كه مىتوان او را در رديف بزرگان شعرا همانند ابى تمام و مبتنى محسوب داشت و قصايد بسيار معروفى در رثاى امام سروده است . از شعراى معروف شيعه كه در قرن دوازدهم مىزيسته شيخ عبد الحسين اعسم نجفى بوده ،