1 - مجاهد و قتاده و ربيع ميگويند « يعنى وسائل ارتباطى كه در دنيا ميان آنها برقرار بود قطع شود » . 2 - ابن عباس ميگويد : اسباب خويشاوندى كه بوسيلهء آن عاطفه و ترحّم نسبت بهم داشتند قطع گردد » . 3 - ابن عباس در قول ديگر ميگويد : « يعنى پيمانهاى الفت و مودّت كه با هم بسته بودند منقطع شود » . 4 - ابن زيد و سدى ميگويند « مراد اين است كه علل و اسباب اعمال و افعالى كه بوسيلهء انجام آنها با يكديگر ارتباط و تقرّب برقرار ميساختند قطع شود » . 5 - ابو على ميگويد منظور اين است كه « وسائل نجات از عذاب الهى بكلّى منقطع گردد » . مؤلّف : ظاهر آيه احتمال همهء اين اقوال را دارد و لذا حمل آن بر عموم شايستهتر است بنا بر اين مثل اينكه فرموده است تمام اسبابى كه در دنيا بوسيلهء آنها ارتباط حاصل ميكردند از قبيل منزلت و مقام ، خويشاوندى ، دوستى ، پيمان و قسم همهء اينها از آنها قطع ميگردد و اين نهايت يأس و نوميدى است . وَ قالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا . . . - پيروان آنها گفتند . لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً . . . - اى كاش براى ما بازگشت به دنيا فراهم مىشد ! فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ . . . - تا ما در دنيا از اين پيشوايان بيزارى مىجستيم . كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا . . . - چنان كه آنها در آخرت از ما بيزارى جستند . كَذلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ . . . - اين گونه خداوند كردار زشت آنها را مايهء حسرت آنان ميگرداند و در تفسير آن چند وجه است : 1 - ربيع و ابن زيد ميگويند « حسرت بر گناهانى ميخورند كه در دنيا مرتكب شدند و اين قول اختيار جبائى و بلخى نيز ميباشند » . 2 - سدى ميگويد « يعنى حسرت ميخورند كه چرا در دنيا اطاعت پروردگار نكردند و عبادات را ضايع گذاشتند » .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲ — صفحه 155
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۱۵۵