تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 52

مساهمون:

ص٥٢
« ملك يوم الدين » و نيز : « اهدنا صراط المستقيم » و در روايت ديگر اضافه مىكند كه حضرت ميفرمود : « صراط المستقيم » يعنى امير المؤمنين عليه السلام . جميل از حضرت امام صادق نقل مىكند كه فرمود هر گاه بدنبال امام جماعتى بودى وقتى امام از قرائت فاتحه فارغ شد بگو : « الحمد للَّه رب العالمين » . و نيز فضيل از آن حضرت نقل مىكند كه فرمود وقتى فاتحه را خواند و تمام شد بگو « الحمد للَّه رب العالمين » .

نظم اين سوره

وقتى شخص نعمت‌هاى خدا را در اين عالم با چشم ديد و در بارهء آنها انديشيد و دانست كه عاليترين و راستگوترين شواهد نعمت‌هاى خدا خود اوست . از نام خدا آغاز كرده
بِسْمِ اللَّهِ
ميگويد و اعتراف بخدائيش مىنمايد و از احساس اينكه رحمن و رحيم است در دلش آرامش و سكون مىيابد . و پس از آنكه به اين يگانه نعمت دهنده خود اعتراف نمود او را شكر مىكند و
« الْحَمْدُ لِلَّهِ »
ميگويد و وقتى مىبيند همانطور كه او مشمول نعمت‌هاى خدا قرار گرفته ديگران نيز از اين خوان گسترده بيدريغ بهره‌مند اند ميفهمد كه او
« رَبِّ الْعالَمِينَ »
است و با ديدن رزق واسعش به همه مردم ، او را بنام
« الرَّحْمنِ »
ميخواند . هنگامى كه نافرمانى مردم را در برابر اين همه نعمت‌ها مشاهده كرد و اينكه آنان بجاى سپاسگزارى خدا پشت پا به احكام الهى ميزنند واجبات را ترك و گناهان را انجام ميدهند ولى خداى بزرگ نعمت‌هايش را از آنان نميگيرد و گناهشان را مىبخشد پس ميداند او « رحيم » است . اين شخص موحّد ، رفتار و سلوك مردم را نسبت بهم مىبيند كه بهم ستم كرده و حق همديگر را مىبرند و هيچ فردى از ديگرى بسلامت نيست مىفهمد كه بدنبال آنان روزى است كه خدا انتقام مظلوم را از ظالم خواهد كشيد و ميگويد
« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ »
. پس از فهميدن همه اين مطالب و پى بردن به اينكه براى او خالقىِ است رازق