او تا سال 279 ه . ق / 892 م ، به طول انجاميد . در اين سالها ، قيامهاى زيادى بين علويان اتفاق افتاد . شايد از جمله دلايل تعدد اين قيامها و تنوع مكانهايى كه قيامهاى علويان در آنها به وقوع پيوست ، اقدام متوكل باشد .
با وجود انقلابهاى علويان و خونهايى كه در اين برهه ، از آنان ريخته شد و نيز تزلزل حكومت عباسى ، گمان نمىكنم آنان توانسته باشند كارى عليه زائران ضريح امام على ( ع ) و فرزندش ، امام حسين ( ع ) انجام داده باشند .
در زمان خلافت مهتدى ، زنگىها ( سياهپوستان ) ، در بصره قيام كردند و كاملًا به حريم خلافت تجاور كردند و تركها نتوانستند قيام آنان را سركوب كنند . قلمرو سلطنت فرمانده آنان ، « يعقوب ليث صفار » تا فارس ، سجستان و كرمان ادامه پيدا كرد . سپس بهسمت بغداد حركت كرد تا بر آنجا تسلط يابد . البته برادر معتمد ، ملقب به « الموفق » ، توانست يعقوب را شكست دهد . اما خطر او به پايان نرسيد . در نتيجه خليفه عباسى ، الموفق ، سپاهى را به فرماندهى برادرزادهاش ، احمد كه ملقب به « معتضد » بود ، تجهيز كرد . احمد ، سواركارى ماهر و باهوش بود كه توانست قيام زنگىها را سركوب كند . او رهبر آنان را در سال 270 ه . ق / 833 م ، به قتل رساند و پس از وفات عمويش ، الموفق ، در سال 279 ه . ق / 892 م ، خلافت به او رسيد . در نتيجه ، خاندان عباسى كه در زمان خلافت او ، براى لحظهاى نفس راحتى كشيد . البته اين راحتى ، خيلى به طول نينجاميد ؛ زيرا معتضد در سال 299 ه . ق / 912 م ، از دنيا رفت و پس از او ، با برادرش كه ملقب به « المقتدر » بود ، بيعت شد .
گويا معتضد ، در زمان خلافت ، به علوىها كمتر سخت مىگرفت . گفته مىشود علتش اين بوده است كه او قبل از به دست گرفتن زمام حكومت ، اميرمؤمنان ( ع ) را در خواب ديده كه به او مژده رسيدن به خلافت را داده و از او
قبر الإمام علي ( ع ) وضريحه ( تاريخچه آستان مطهر امام على ( ع ) ) ( فارسى ) — صفحة 260
مساهمون: صلاح مهدى الفرطوسي
ص٢٦٠