شرح مثنوى — صفحة 285

ن 1080 5 - ك 363 36 پس محمد صد قيامت بود : مؤيد اين مطلب است آن چه گفتيم سابق كه صور جزئيهء خياليه و غيرها در انسان ، آيت صور برزخيه و اخرويه است ، و صور كليهء معقوله ، آيت عقول مجرّده است . * ( « وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ اَلنَّشْأَةَ اَلأُولى فَلَوْ لا تَذَكَّرُونَ » 56 : 62 ( 1 ) . ولى تا درين نشاهء دنياست و تعلَّق به جزئيات دارد ، آنها را مرآت ملاحظهء جزئيات مىكند . آنها ضعيفاند در نظر او ، و وجود رابطىِ آنها ضعيف است - نه وجود نفسى . كه وجود فى نفسهء آنها ، بقا و دَيمومَت و كليّت و احاطت دارد . و مفاهيم و ماهيّات آنها و اين موجودات ، يكى است . و انسان كامل تخلَّق و تحقق بِالحق دارد . پس حقيقت محمّديه - صلَّى الله عليه و آله و سلَّم - كه تحقق به مبدأ دارد ، چگونه تحقّق به معاد ندارد ؟ وَاَلمَبدَأُ هُوَ المَعادُ . و صد قيامت به سبب تخلَّق و تحقّق به صد اسم شريفِ حق است - كه گذشت . يا تعيين صد ، مراد نيست ، و كثرت مراد است ، كه غايات همه ، مشمول غايت اوست . فنا : به كسر فاء ، آستان .