طاغى شود : اشارتست به كريمه « إِنَّ اَلإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآه اِسْتَغْنى » 96 : 6 - 7 ( 1 )
( ( 4202 ) ) پيل چون در خواب بيند هند را * پيلبان را نشنود آرد غنا
ن 591 4 - ك 204 31
پيلبان را نشنود : يعنى زجر او را نشنود از باب حذف مضافست .
( ( 4204 ) ) چون بنوشيدم جهاز آذرى * پس پذيرا گشتم و اندر خورى
ن 591 7 - ك 204 33
جهاز آذرى : يعنى اسباب آتشين عروسى .
( ( 4205 ) ) مدتى جوشيدهام اندر زمن * مدتى ديگر درون ديگ تن
ن 591 8 - ك 204 34
مدتى جوشيدهام : در عالم گياه و عالم حيوان كه آن دو غذاى انسانند .
ديگ تن : اوعيهء غذا و اوعيهء منى و اوعيهء رحم از تن آدمى .
( ( 4206 ) ) زين دو جوشش قوّت حسها شدم * روح گشتم پس ترا اُستا شدم
ن 591 9 - ك 204 34
قوّت حسها شدم : يعنى حسها و حركتها را بر وفق اقتضاى عقل عملى به كار وامى دارم نه مثل قواى حيوانات عجم كه كارهاشان چون كار انسان شايستگى ندارد .
( ( 4207 ) ) در جمادى گفتمى ز ان مىروى * تا شوى علم و صفات معنوى
ن 591 10 - ك 204 35
ز ان مىروى : از جمادى مىگذرى و در بعض نسخ مىدوى .
علم : يعنى ادراك جزئيات .
( ( 4209 ) ) از خدا مىخواه تا زين نكتهها * در نلغزىّ و رسى در متنها
ن 591 12 - ك 204 36
زين نكتهها : به ادراكات جزئيات واقف نشوى كه اول مرغوبات نفس مدركات جزئيه است و اينها را وسيلهء نيل كليات كنى .
( ( 4211 ) ) مر رسن را نيست جرمى اى عنود * چون ترا سوداى سربالا نبود
ن 591 14 - ك 204 37
نيست جرمى : چه به رسن چنان كه توانى پايين روى توانى بالا روى همچنين صور جزئيه را
هامش
( 1 ) قرآن كريم سورهء علق آيهء 7 . .