15 - قاع صفصف :
يعنى : با چنان چيزى سخت و پرقدرت كه اگر آن را به سمت قلّههاى بلند رضوى مىافكندند زمين صاف و هموار مىشد . [ اين دو كلمه در آيهء طه / 106 ، دربارهء روز قيامت ، آمده است : « وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً * فَيَذَرُها قاعاً صَفْصَفاً * لا تَرى فِيها عِوَجاً وَ لا أَمْتاً » . يعنى : دربارهء كوهها از تو مىپرسند بگو پروردگارم همه را كاملا از هم مىپراكند و زمين را به صورتى صاف و هموار در مىآورد و در آن نه كجى و نه پستى و بلنديى مشاهده مىكنى . كلمه « قاع » مفرد ، و جمع آن « قيعان » است ، اين صيغه تنها يك بار در قرآن كريم آمده است . از همين ماده ، كلمه « قيعه » در آيهء نور / 39 به كار رفته است : « وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً » « كسانى كه كافر شدهاند اعمالشان چون سرابى در صحراست كه تشنه آن را آب پندارد » . تفسير « قاع » به « املس » يعنى صاف تنها يك تفسير تقريبى است و احتمالا مفهوم هبوط و انخفاض ( پايين و كم ارتفاع بودن ) در اين كلمه ، نزديكتر است تا مفهوم صاف بودن ، در اصل لغوى نيز اين كلمه در مورد زمينى كه پايين و كم ارتفاع است به كار مىرود . صيغهء « صفصف » نيز به مانند « قاع » تنها يك بار در قرآن آمده است . شايد در تفسير اين واژه به مستوى ( راست ) نظر به واژهء « صف » بوده است . اما معنى خلوت و خالى بودن در واژهء صفصف ، از تفسير آن به مستوى ، نزديكتر و قويتر است و به همين معنا در زبان عربى گفته مىشود « صفصف » ، زمانى كه شخص به تنهايى در راهى رود .