هاى روشن يا معجزهاى هويدا كه شاهد نبوت ايشان بودند * ( وَبِالزُّبُرِ ) * و بنامهاى آسمانى چون صحف شيث و ادريس و ابراهيم عليه السّلام * ( وَبِالْكِتابِ الْمُنِيرِ ) * و كتاب روشن كه مبين احكام حلال و حرام بود چون تورية و انجيل و ايشان تكذيب آن نمودند * ( ثُمَّ أَخَذْتُ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * پس بعد از تكذيب گرفتيم آنان را كه نگرويدند بعد از آن بر سبيل تعجب ميفرمايد كه * ( فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ ) * پس چگونه بود انكار و تغيير من بر ايشان انزال عذاب و عقاب بايشان و در كشاف آورده كه چون بينات و زبر و كتاب منير در جنس انبياى سابق تحقق يافته بود از اينجهت بطريق اسناد مطلق اشياى مذكوره بايشان مسند گشته و اگر چه بعض از آن در شان جميع ايشان بود كه بينات است و برخى از آن در شأن برخى از ايشان كه آن زبر است و كتاب منير در انوار گفته كه ميتواند بود كه زبر و كتاب منير بر ارادهء تفصيل بود نه جمع و يا آنكه مراد به آن يك چيز باشد و عطف به جهت تغاير وصفين و در مجمع نيز ذكر كرده كه بينات بمعنى معجزات باهرات و حجج واضحاتست و زبر بمعنى كتب و كتاب منير بمعنى كتاب واضح و بين و تكرار ذكر كتاب و عطف آن بر زبر به جهت اختلاف صفتين است چه زبر هر چيزيست كه منتقش و منقر بود در كتاب مانند نقر در حجر و بار ديگر عود كلام مينمايد بذكر دلايل توحيد و ميفرمايد كه * ( أَ لَمْ تَرَ ) * آيا نميبينى اى بيننده * ( أَنَّ اللَّه ) * آنكه خداى تعالى بمحض قدرت و رحمت * ( أَنْزَلَ ) * فرو فرستاد * ( مِنَ السَّماءِ ) * از آسمان يا از ابر * ( السَّماءِ ) * آبى را كه بارانست * ( فَأَخْرَجْنا ) * پس بيرون آورديم عدول بتكلم بجهة تخصيص فعل است يعنى مائيم توانا كه بيرون ميآوريم * ( بِه ) * به آن آب * ( ثَمَراتٍ ) * از ميوه ها * ( مُخْتَلِفاً أَلْوانُها ) * كه مختلفست رنگهاى آن يعنى گوناگون در اجناس و اصناف بر وجهى كه هر يك از آنها بصفتهاى مختلفهاند مانند زمان و تين و عنب و غير آن و گويند مراد اشكال و هيئاتست از حمرة و صفرة و خضرة و غير آن و در مجمع گفته كه مراد اختلاف الوان و طعوم و روايحست و اقتصاد بر ذكر الوان جهت آنست كه اظهر است و يا به جهت دلالت كلام بر طعوم و روايح * ( وَمِنَ الْجِبالِ ) * و از كوه ها كه آفريدهء ما است * ( جُدَدٌ ) * خداوند طرق واضحهء است و اكثر مفسران بر آنند كه مراد خطوط مبينهاند كه در كوه ها نمايند * ( بِيضٌ ) * سفيدها * ( وَحُمْرٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُها ) * و سرخها كه گوناگونست رنگهاى آن در شدت و ضعف يعنى بعضى بغايت سرخ و برخى كمتر از آن * ( وَغَرابِيبُ سُودٌ ) * و سياه
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 404
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٠٤