س 59 - اگر كسى مال كسى را تقاصا بگيرد چون حق خود را نمىتواند اثبات كند
بعدا صاحب مال ادعا كند كه من در نزد تقاص كننده مال دارم آيا شخص تقاص كننده
براي اين كه حقش ضايع نگردد جايز است قسم بخورد يا نه ؟
ج - اگر تقاص كننده بوجه شرعي تقاص نموده مىتواند بر برائت ذمه خود قسم ياد كند
واحتياط در تقاص اين است كه با اذن حاكم شرع باشد .
س 60 - آيا در اثبات دعوى در باب قسامه علم حالف بايد مستند به مشاهده ايراد
ضرب وجرح ويا قتل باشد يا از هر طريق حاصل شود كافى است ؟
ج - انسان از هر طريق علم پيدا كند مىتواند مطابق علمش قسم بخورد لكن نبايد
حاكم را به اشتباه بيندازد كه حاكم خيال كند علم أو به مشاهده است .
لوث وقسامه س 61 - در غير قتل نفس وقطع أعضاء ومنافع ( مثلا در جراحات وشجاج ) آيا لوث
وقسامه ، هست يا خير ؟
ج - در جروح هم قسامه ثابت است لكن به نسبت دية .
س 62 - قتلى واقع شده وقرائن وامارات تا حدود زيادى نشان دهنده آنست كه به صورت
عمد واقع گرديده وقاتل منكر عمد است وپدر مقتول ، در اثر عدم حضور ، اطلاعى از نوع آن
ندارد ، ولى مادر ، مدعى عمد مىباشد ، البتة بينه شرعيه ندارد ومىخواهد ادعاى خود را از
طريق قسامه به اثبات برساند ، آيا مادر ، كه مدعى عمد است به تنهائى مىتواند قسامه
را انجام بدهد يا نه ؟ مستدعى است نظر مبارك را مرقوم فرمائيد .
ج - اگر مادر مقتول ، مدعى قتل عمدى باشد وعمد وخطا را از يكديگر تميز بدهد
ظاهرا با قسامه مىتواند قتل عمدى را اثبات نمايد .
س 63 - آيا در جزئيات دعواي قتل وجروح وأمثال آن از لطمات وكسر وصدمه بر
منافع در صورتي كه أصل جنايت ثابت باشد لوث وقسامه جارى است يا نه ؟
ج - بلى حكم لوث وقسامه ، در أسباب موجب ضمان نفس ، در أعضاء ومنافع نيز
جارى است به كيفيتى كه در كتب فقهية مذكور است .