ج - اگر عين آن وجوه ، باقي نباشد ومصرف شده وصاحبان آن را
نمىشناسد به مقدارى كه يقين به اشتغال ذمه دارد از طرف صاحبان حقوق ، به فقير
غير سيد ، صدقه بدهد ونسبت به كساني كه مىشناسد بايد از خودشان استرضاء نمايد
وچنانچه عين آن وجوه باقي است ومخلوط به أموال ديگرش مىباشد ومقدار
وصاحبان آن را نيز نمىداند خمس آن أموال را به عنوان مخلوط به حرام بپردازد .
س 387 - شغل سلمانى به علت تراشيدن ريش ، حرام است بنابر اين مالي را
كه از اين راه بدست آورده با دادن خمس ، حلال مىشود يا نه ؟ .
ج - تراشيدن ريش ، حرام ومزد آن هم حرام است واجرتى را كه گرفته اگر
صاحبانش مجهول باشند وآن مال حرام ، جدا باشد ويا مخلوط به مال حلال شده
لكن قدرش معلوم است با اذن حاكم شرع ، صدقه بدهد واگر مقدار وصاحب آن
معلوم نيست وبا مال حلال مخلوط شده خمس آن را بدهد بقيه ، حلال است .
س 388 - اگر وارث بداند كه تركه ميت ، از كسب حرام يا از حلال
وحرام هر دو جمع شده ومقدار حرام را نداند تكليف اين وارث ، در فرض أول ودوم
چيست ؟ .
ج - در فرض أول اگر صاحب مال حرام ، معلوم باشد به أو رد كنند والا با
اذن حاكم شرع ، مظالم بدهند ودر فرض دوم كه مخلوط به حرام باشد اگر نه صاحب
حرام معلوم باشد ونه مقدار آن ، واجب است خمس تمام مخلوط را بدهند .
س 389 - مال مخلوط حرام كه بايد دو مرتبه ، خمس آن داده شود مصداق
آن كجا است ؟ .
ج - اگر هر چه پيدا كرده خمس نداده وبعلاوة ، حرام ديگر غير از خمس ،
مخلوط به مال شده باشد كه نه صاحب آن را بشناسد ونه مقدار آن را بايد يك
خمس ، از جهت مخلوط به حرام بدهد وبعد خمس تتمه را از جهت أرباح مكاسب ،
بپردازد .
خمس معدن س 390 - معدنى كه در زمين مملوك است آيا اجاره دادن آن به ديگرى جائز
است يا نه وبر فرض جواز ، خمس معدن ، بر صاحب ومالك زمين است يا بر