فروش رفت ؟
ج - سر سال بايد حساب شود مثل مال التجارة . بلى تأخير أداء تا موقع
فروش ، با اذن حاكم شرع مانعى ندارد .
س 326 - كسى كه امكان ندارد كه حساب دكان وأجناس آن را بنمايد
- مانند دارو فروش - تكليفش در آخر سال ، چيست ؟ .
ج - در فرض سؤال ، لازم است منافع سال را در آخر سال ، حدسا تعيين
كند وخمس را بپردازد وبعد از آن رسيدگى نمايد چنانچه بيش از مقدار تعيين شده
بوده بقيه را نيز بدهد وچنانچه كمتر بوده ، به نسبت ، از بدهى خود ، كسر نمايد .
س 327 - شخصي - با گذشت چندين سال از تكليفش - تاكنون خمس
نداده ملكي را به قيمت كمي خريده بعد قيمت آن بالا رفته وبا ملك ديگر معاوضه
نموده وبه چند برابر قيمت خريدش فروخته وباز از اين پول ، ملك ديگر خريده
اكنون بايد خمس قيمت سابق را بدهد يا خمس قيمت زمان معاوضه وبيع را أداء
نمايد ؟ .
ج - اين مسأله ، صور مختلف دارد يك صورت آن اين است كه ملك را با پول
خمس داده يا پولى كه متعلق خمس نمىشود - مثل ارث - براي غير تجارت
خريده باشد در اين صورت پس از معاوضه با ملك ديگر ، به مبلغى كه عوض ، با بهاى
خريدارى شده معوض ، تفاوت دارد خمس تعلق مىگيرد ووقتي عوض را فروخت
معامله ، نسبت به خمس آن ، فضولي ، وبا اجازه ولى خمس ، بهاى آن به أو پرداخت
مىشود ونسبت به چهار خمس بقيه ، آنچه از قيمت روز معاوضه ، ترقى كرده
خمس دارد واگر با عين پول زمين معوض ، بدون مراجعه به ولى خمس ، زمين ديگر ،
خريده باشد در صورتي كه ولى خمس ، معامله قبلي را با اين معامله كه فضولي واقع
شده اجازه نمايد ، معادل خمس قيمت عوض وخمس ترقى قيمت چهار خمس آن
را بايد بابت خمس بپردازد وخمس آنچه را از معامله سوم نيز فائده برده پس از
فروش ، بدهد وصورت ديگر مسأله اين است كه با پول خمس نداده زمين را خريده باشد
وصورت ديگر اين كه معامله سوم با ثمن كلى واقع شده باشد . صورت ديگر اين است
كه معاملات به قصد تجارت انجام شده باشد . ديگر آن كه ولى خمس معامله فضولي