خلفا براى به دست آوردن كرسى قدرت از ديگر سوى ، به اين امر دامن مىزد ؛ همچون نزاعى كه ميان مستعين و معتزّ درگرفت و به خلع مستعين و خلافت معتزّ در سال 252 ه ق منجرّ گرديد « 1 » . هركدام از اين جنگها و جدالها تأثيرى مستقيم در ايجاد ضعف و فروپاشى در دولت عبّاسى داشت .
رويدادها و حوادث داخلى نيز در فعاليتهاى خوارج نمود پيدا مىكرد ؛ گروهى كه داراى فعاليتى قوى و تأثيرگذار بوده ، همواره با مال و سلاح پشتيبانى شده ، رهبر آنان « مادر شارى » بود ، البتّه انقلابها و شورشهاى علوى نيز در كنار جنگ و جدال افرادى كه بر سر قدرت نزاع مىكردند مزيد بر علّت بود .
علاوه بر همهء اينها دولت عبّاسى در آن روزگار از وضعيت بد اقتصادى كه نتيجهء ريخت و پاش و اسراف بزرگان دربار ، وزرا و اطرافيان آنان بود نيز ، رنج مىبرد . در زمان متوكّل دستور انهدام مقبرهء حضرت امام حسين عليه السّلام در كربلا از سوى وى صادر گرديد « 2 » ، و مانع كسانى شدند كه به زيارت آن حضرت مىرفتند . چراكه متوكّل همواره آشكارا به دشمنى با آل ابى طالب مىپرداخته و آنان را از خود مىراند . اما در تاريخ هيچ موضعگيرى از حضرت امام هادى عليه السّلام در رويارويى با همهء اين پيشامدها ذكر نشده است و مىتوان به تعبير صاحب كتاب تاريخ الغيبة الصّغرى اينگونه گفت كه : « در رابطه با موضعگيرى حضرت امام هادى عليه السّلام در برابر خلفا به جز اخبار بسيار كمى از موضع آن حضرت در برابر متوكل چيزى به دست ما نرسيده است « 3 » .
حضرت امام هادى عليه السّلام در ميان اهل مدينه داراى مقام و منزلتى و الا و بلند
هامش
( 1 ) . تاريخ يعقوبى 2 / 476 .
( 2 ) . تاريخ ابن الوردى 1 / 216 .
( 3 ) . تاريخ الغيبة الصغرى / 117 .