4 . دعوت مردم به دورى از حكومت وقت
امام باقر عليه السّلام امّت را به دورى گزيدن و قطع رابطه با حكومت ستمگر دعوت كرده و آنها را از هرگونه كمك و يارى به آنان نهى نمودهاند . حتّى اگر اين كمك و يارى ربطى به مسائل سياسى و حكومتى آنان نداشته باشد ، امام باقر عليه السّلام در جواب كسى كه در رابطه با همكارى با حاكمان از ايشان پرسيده بود پاسخ دادند : نه [ اين كار جايز نيست ] ، حتّى به قدر كشش يك قلم بر روى كاغذ . آگاه باشيد كسى از دنياى آنان [ ستمگران ] نصيب و بهرهاى نخواهد برد مگر آنكه آنان از دين او نصيبها و بهرهها برده باشند « 1 » .
امام باقر عليه السّلام مبانى همكارى با ستمگران و فاسقان را اينگونه آشكار ساخته است كه : هركس از گناهكار و كسى كه خدا را نافرمانى مىكند اطاعت و فرمانبردارى كند در حقيقت دين ندارد « 2 » .
امام باقر عليه السّلام بر اين نكته تأكيد داشتند كه تنها رابطهاى كه ميان امّت و حاكم جائر ممكن است وجود داشته باشد ، رابطهء توجيه و ارشاد و قيام به مسئوليت خطير نصيحت و موعظهء آنان است . امام باقر عليه السّلام فرمودهاند : هركس به سمت سلطان ستمگرى برود و او را به پرهيزگارى از خداوند متعال امر نموده و از عذاب خداوند ترسانده و موعظه كند اجرى برابر با اجر ثقلين ( جنّ و انس ) و عملى مطابق با عمل آنان خواهد داشت « 3 » .
البتّه آن حضرت مواضعى را كه گاه بهخاطر مصلحت دين اسلام نسبت به حاكمان ستمگر گرفته مىشود از اين قاعده استثنا نمودهاند . آن حضرت يارى
هامش
( 1 ) . كافى 5 / 107 .
( 2 ) . بحار الانوار 2 / 122 .
( 3 ) . بحار الانوار 72 / 375 .