علم و دانش ، گروهى را سربلندى و عظمت بخشيد و آنها را پيشگامان كارهاى نيك قرار داد كه از آثارشان برگيرند و از آنان پيروى شود و سخنشان فصل الخطاب باشد . فرشتگان شيفتهء دوستى آنانند و با بالهاى خود آنها را لمس مىكنند و در نمازهايشان بر آنها درود مىفرستند . هر موجودى حتى ماهيان و جانوران دريا و درندگان و حيوانات خشكى ، براى آنان آمرزش مىخواهند .
علم و دانش زندهكنندهء دلها از جهل و نادانى و روشنايىبخش ديدگان از تاريكى و قدرتبخش بدنها از ضعف و سستى است . علم و دانش ، فرد را به رتبه و جايگاه نيكان و درجات بلند دنيا و آخرت بالا مىبرد ، سخن گفتن دربارهء دانش به منزلهء روزه و مطالعهء آن بهسان شبزندهدارى است .
با دانش ، پروردگار اطاعت و صلهء ارحام عملى و حلال و حرام شناخته مىشود .
دانش ، پيشواى عمل و عمل پيرو دانش است . خداوند آن را به سعادتمندان عطا مىكند و شقاوتمندان را از آن محروم مىسازد ، خوشبهحال كسى كه خدا او را از علم و دانش بىبهره نگرداند .
ويژگى انسان خردمند اين است ، در برابر كسى كه به نادانى با او رفتار كند ، بردبارى نشان دهد و از هركس بر او ستم روادارد ، مىگذرد و نسبت به فرودستان ، فروتنى و بر فرادستان خود در كارهاى خير ، پيشى مىگيرد ، هرگاه خواست سخن بگويد ، مىانديشد كه اگر امر پسنديدهاى است سخن گويد و بهره ببرد و اگر ناپسند است ، سكوت كند تا سالم بماند . هرگاه فتنهاى برايش پيش آيد به خدا پناه ببرد و دست و زبان خويش را نگاه دارد و اگر فضيلتى مشاهده كرد آن را غنيمت شمرد ، شرم و حيا هيچگاه از او جدا نشود ، آز و طمع از او پديدار نمىگردد ، آنچه ياد شد ، صفات ده گانهء شناخت خردمند است .
ويژگى انسان جاهل اين است با هركس معاشرت كند به او ستم روادارد و نسبت به
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 307
مساهمون: منذر حكيم
ص٣٠٧