بشرى است ، ائمّه عليه السّلام به اندازه درك و فهم ايشان سخن گفته باشند .
دقّت و تأمّل در روايات نيز اين احتمال را تقويت مىكند ، چون مىبينيم كه ائمّه در بعضى اخبار محبّت ، رضا ، بغض و غضبى را كه موجب تغيير مزاج مىشود ، از خدا نفى كرده ، فرمودهاند : چنين حبّ و بغضى در ذات اقدسش راه ندارد .
حتّى براى درك بعضى از مخاطبان فرمودهاند : غضب و رضاى خدا به معنى غضب و رضاى اولياى اوست . اين سخن از نظر ظاهر با آنچه تاكنون گفتيم متفاوت به نظر مىرسد ، ولى اهل معرفت مىدانند كه از نظر معنى با آنچه ما گفتيم تفاوتى ندارد ؛ چون اولياى خدا جز با رضاى خدا راضى نمىشوند و جز با غضب او خشمگين نمىشوند ؛ زيرا تابع آن ذات مقدّس بوده ، هرگز پيش از امر خدا كارى نكنند و هرچه انجام دهند به فرمان اوست .
بنابراين ، نمىتوان به استناد اين روايات گفت حبّ و بغض دربارهء خدا معنى ديگرى دارد ، به اضافهء اينكه هرعقل سليمى شهادت مىدهد كه معنى حبّ و رضا با معنى ثواب متفاوت است و معنى غضب نيز با مفهوم عقاب فرق دارد ؛ خواه دربارهء خدا استعمال شده باشد و خواه دربارهء بندگان ، و ما قبلا از چند آيه دربارهء محبت بحث كرديم و توضيح داديم كه محبّت در آنها به معنى حقيقىاش استعمال شده كه دوباره به آن اشاره مىكنيم .
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ
« 1 » .
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ
« 2 » .
يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ
« 3 » .
اين آيه دربارهء كسانى نازل شده كه خدا را با يقين شناختهاند .
هامش
( 1 ) . همانا خداوند آنان را كه توبه كنند و هم پاكيزگان دور از آلايش را دوست مىدارد . ( سورهء بقره ، آيهء 222 )
( 2 ) . خداوند آنان را كه در صف جهاد در راه خدا مانند سدّ آهنين همدست و پايدار مىجنگند دوست مىدارد .
( سورهء صفّ ، آيهء 4 )
( 3 ) . سورهء مائده ، آيهء 54 .