مىكند و آن را به سدس كاهش مىدهد فرزند و پدر ميّت باشند .
در پايان حضرت فرمودند : ديه مقتول را بين كسانى بايد توزيع كرد كه ارث مىبرند .
فضل مىگويد : اين حديث صحيح بوده و موافق كتاب الله است و در آن دليل است بر اين كه برادران و خواهران با وجود فرزند هيچ ارثى نمىبرند چنانچه جدّ نيز با فرزند وارث نمىباشد و نيز در آن دليل است بر اين كه مادر برادران ميّت را از ارث بردن منع مىكند .
سؤال و جواب اگر سائل بگويد :
حضرت فرمودند : حاجب برادران و خواهران مادرى از ثلث ولد و والد مىباشد .
و نفرمودند والدين يا والده هست در حالى كه حاجب خصوص والد نبوده بلكه والده نيز مانع از ثلث مىباشد .
در جواب گفته مىشود : اطلاق « والد » جايز و صحيح بوده و اين تعبير شامل والده نيز مىباشد چنانچه وقتى « والد » مىگويند از آن ذكور و اناث هر دو را اراده مىكنند و اساسا گاهى به امّ ( مادر ) والد گفته مىشود مشروط به اين كه با « اب » در عبارت جمع گردد چنانچه وقتى « اب » به معناى پدر با « اب » اجتماع كند از آن « امّ » اراده مىشود بدليل فرموده حق تبارك و تعالى : * ( وَلأَبَوَيْه لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ ) * ( پدر و مادر ميّت هر كدام يك ششم ما ترك را مىبرند ) پس احد الابوين يعنى مادر و حق عزّ و جل در وقتى كه او را با « اب » جمع فرموده « اب » نام نهاده چنانچه فرموده :
* ( كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَالأَقْرَبِينَ ) * الخ ( دستور داده شده كه چون يكى از شما را مرگ فرا رسد اگر داراى متاع دنيا است وصيّت كند براى پدر و مادر و خويشان به قدر متعارف . الخ ) و احد الوالدين مادر است و خداوند متعال او را « والد » ناميده همان طورى كه از او به « اب » نيز ياد كرده است و اين گفتار واضح و روشن بوده ، و حمد و سپس براى حضرت حق تبارك و تعالى است .
باب سيصد و هفتاد و يكم سرّ اين كه هر مذكَّرى معادل دو مؤنّث ارث مىبرد
حديث ( 1 )
على بن احمد رحمة الله عليه ، از محمّد بن ابى عبد الله ، از محمّد بن اسماعيل ، از