على بن عبّاس ، از قاسم بن ربيع صحّاف از محمّد بن سنان ، وى گفت :
حضرت ابا الحسن الرّضا عليه السّلام در جواب مسائلى كه از آن جناب سؤال كردم مكتوبى برايم فرستادند كه در آن نوشته شده بود :
سرّ اين كه به زنان نصف ميراث مردان مىرسد آن است كه زن وقتى ازدواج نمود مال را از مرد مىستاند ( شايد مراد گرفتن مهريّه يا نفقه باشد ) ولى مرد پس از ازدواج بايد اعطاء كند از اين رو حظَّ و نصيب او را بيشتر از نصيب زن قرار دادهاند .
علَّت ديگر براى دو برابر ارث بردن مردان از زنان اين است كه زن اگر محتاج باشد در سلك عيال و نانخورهاى مرد داخل بوده و بر مرد لازم است او را اداره كند و نفقه اش را بپردازد ولى بر زن واجب نيست مرد را اداره كرده و در صورت احتياج وى نفقه اش را بدهد لذا حظَّ مردان را دو برابر نصيب زنان قرار دادهاند و به همين معنا اشاره دارد فرموده حق تعالى :
* ( الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ الله بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَبِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ ) * ( مردان را بر زنان تسلَّط و حق نگهبانى است به واسطه آن برترى كه خدا بعضى را بر برخى مقرّر داشته و هم به واسطه آنكه مردان از مال خود بايد به زن نفقه دهند )
حديث ( 2 )
على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد ، از ابن بكير از عبد الله ابن سنان از حضرت ابى عبد الله عليه السّلام نقل كرده ، وى مىگويد : محضر مباركش عرضه داشتم براى چه ميراث مذكَّر دو مقابل ميراث زن قرار داده شده ؟
حضرت فرمودند : زيرا در مقابل آن خداوند براى زنان مهريّه قرار داده است .
حديث ( 3 )
على بن حاتم ، از محمّد بن احمد كوفى ، از عبد الله بن احمد نهيكى ، از ابن ابى عمير ، از هشام بن سالم نقل كرده كه از ابى العوجاء به احول گفت :
چرا با اين كه زن ضعيف است نصيب ارثى او يك سهم بوده و مرد كه قوى و نيرومند و توانا است دو سهم برايش منظور كردهاند ؟
احوال گفت : اين معنا را محضر مبارك امام صادق عليه السّلام من نيز عرضه داشتم حضرت در جواب فرمودند :
بر زن عاقله و نفقه و جهاد نيست و به دنبال اينها اشياء ديگرى را نيز شمردند بعد فرمودند : ولى اين امور و امثال اينها بر مرد مىباشد از اين رو براى وى دو سهم و
علل الشرايع ( فارسي ) — صفحة 815
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٨١٥