الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً . فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ
« 1 » فرمود : در آنچه كه با هم تبانى كرده بودند كه اگر محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم از دنيا برود ، اين امر را به بنى هاشم بازنگردانند ،
ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ
بر آنها از كشتن و عفو
وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً
، و على بن ابراهيم « 2 » .
گويد ( جاؤك يا على ) گويد آيه شريفه اين چنين نازل شده .
سخن ما : در آينده روايتى مثل اين از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام نقل خواهيم كرد كه فرمود اين آيه در باره من نازل شده ، و اجمالا اين آيه دلالت دارد بر اينكه ايمان مشروط بتسليم و انقياد كامل است .
إِذا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
« 3 » يعنى براى جنگ مسافرت كرديد فتثبتوا نيز قرائت شده ، يعنى تأمل كنيد ، و دقت نمائيد تا بدانيد چه كسى مستحق قتل است ، و هر دو معنى بهم نزديك است ، يعنى هر كس اظهار اسلام كرد به احتمال اينكه اسلامش حقيقت ندارد در قتل او شتاب نكنيد ،
وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقى إِلَيْكُمُ السَّلامَ
و السّلم بدون الف نيز قرائت شده ، و سلام و سلم هر دو بمعنى اطاعت و انقياد است ، و سلام نيز به همان دستور اسلام در اولين جمله و كلام در برخورد دو نفر به يكديگر يعنى ( سلام عليكم ) كه دستور تحيّت اسلامى است تفسير شده است ، و عيّاشى قرائت سلام را به امام صادق عليه السّلام نسبت داده
لَسْتَ مُؤْمِناً
و اين كار را از ترس قتل انجام دادى
تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَياةِ الدُّنْيا
يعنى مال دنيا را ميخواهيد كه از چيزهاى بيهوده و زودگذر است ، و همان
هامش
( 1 ) و اگر هنگامى كه گروه منافق بر خود بگناه ستم كردند از كردار خود به خدا توبه نموده و به تو رجوع ميكردند كه بر آنها استغفار كنى و از خدا آمرزش خواهى البته در اين حال خدا را پذيرندهء توبه و مهربان مىيافتند . نه چنين است ، قسم بخداى تو كه اينان بحقيقت اهل ايمان نميشوند مگر آنكه در خصومت و نزاعشان تنها تو را حاكم كنند . سورهء نساء آيه 64 و 65 .
( 2 ) تفسير قمى ص 130 .
( 3 ) سورهء نساء آيه 94 .