ظاهرا درگاه بودهاند (
e
و
e
/ پنج ) « 1 » . سياحان ديگر عقيده داشتهاند ، كه اين تالار بزرگ اصلا سقف نداشته است . نمىدانم ، چرا اينقدر راحت مىتوان گمان كرد ، كه روى تالار
C
/ پنج حد اقل يك طبقهء ديگر وجود داشته است « 2 » و روى تالارهاى
E
و
D
و
B
/ پنج به صورت تراس بوده است . اما امروز اثرى از اين سقفها برجاى نمانده است « 3 » .
امكان دارد ، كه مصالح اين ساختمانها را به استخر ، كه مدتى پس از ويرانى تخت جمشيد به دست اسكندر مسكون بوده است و همچنين شهرهاى ديگر برده باشند .
ظاهرا در جنوب غربى اين تالارهاى ستوندار ، در
F
/ پنج ، ساختمانى قرار داشته است ، كه امروز اثرى از آن نمانده است . فقط صخرهاى سنگى به صورت سطح مسطحى ، كه براى بناى ساختمان تراشيده شده است ، برجاى مانده است . در اينجا ، موقع تراشيدن و هموار كردن صخره ، جاهايى كه براى ساختن ستونها پيشبينى شده است ، كمى بلندتر از كف بنا است . به عبارت ديگر كف بنا گودتر از محل ستونها تراشيده شده است « 4 » .
هامش
( 1 ) . چون ايوان شمالى ، ايوان اصلى تالار آپادانا بوده است ، دو درگاه ايوان شمالى را به تالار اصلى مربوط مىكند . بر خلاف ساير درگاههاى آپادانا ، آستانهء اين دو درگاه از سنگهاى صاف و صيقليافتهاى درست شده بوده است .
( 2 ) . تا آنجا كه اطلاع داريم ، روى تالار اصلى طبقه ديگرى وجود نداشته است .
( 3 ) . سقف هر سه ايوان پوشيده بوده است . هركدام از اين سقفها بر دوازده ستون سنگى بزرگ ، كه در دو رديف قرار گرفتهاند ، تكيه داشته است . فاصلهء ستونها كه در تمام كاخ آپادانا يكسان است ، 65 / 8 متر است .
( 4 ) . نيبور اولين كسى است ، كه به اين ستونها اشاره مىكند . هنوز معلوم نيست ، كه اين ستونها مربوط به چه بنايى بوده است . ظاهرا درF/ پنج ( جنوب غربى آپادانا ) و در محل قرينهءF/ پنج ( شمال غربى آپادانا ) دو ايوان يا بناى جنبى كوچك وجود داشته است .
بههرحال به نظر مىرسد ، اين ستونها مربوط به دو بناى جنبى آپادانا بوده باشند ، كه متأسفانه از جزئيات آنها اطلاعى در دست نيست .