الخوز / الخوزى . اين نام مشخص نشده و در تأليفات ابن ماسويه ، ابن سرابيون ، رازى ، ابن سينا ، ابن بيطار و ديگران نيز آمده است . در ترجمههاى لاتينى اين مؤلفان به صورت
el - Khouzy
نوشته شده است .
Leclerc
مىپندارد كه امكان دارد سخن بر سر پزشكان مدرسهء معروف پزشكى جندىشاپور باشد كه در سدهء پنجم ميلادى تأسيس شد . « 603 »
اين نام در صيدنه « الخوز » و « الخوزى » نوشته شده است . وانگهى فعل « گفتن » در چهار مورد ( شمارههاى 24 ، 64 ، 119 ، 895 ) به صورت مؤنث « قالت » آمده است كه مترجم فارسى صيدنه را گمراه كرد و به سبب قرائت نادرست « قالت الخوزأنّه » نام مؤنث « خوازنه » را ساخته است . او حتى در يك مورد نيز اينچنين توضيح مىدهد : « خوازنه زنى بوده است در غايت فطانت و حذاقت در علم طب و در معرفت اسامى ادويه و خواص آن عظيم ماهر بوده است و او گويد . . . « 604 » » اما بيرونى در اغلب موارد « قال الخوزى » يا فقط « الخوزى » نوشته است . « 605 »
در فهرست كتاب ابن ابى اصيبعه ( جلد دوم ، ص 64 و 68 ) الخوزى و سابور بن سهل يك شخص دانسته شده است . « 606 »
چندى . در شمارهء 237 آمده است . شايد اين همان
Chang chi
( نيمهء دوم سدهء دوم ميلادى ) پزشك بزرگ چينى باشد كه كتاب پرهيز غذايى را تأليف كرده و در آن بسيارى از گياهان را نام برده است . « 607 »
تأليفهاى بىنام
فهرست كامل تمام آثار ذكر شده در صيدنه به صورت ضميمه در پايان اين كتاب آمده
( 603 ) .
Vorwort
، ص 20 ، يادداشت 3 .
( 604 ) . نسخه فارسى ، 28 ب ، شمارهء 119 .
( 605 ) . ابن سينا : قال الخوزى يا قالت الخوز . نك . چاپ بولاق قانون ، ج 1 ، ص 249 ، 302 ، 306 ، 319 ، 321 ، 350 ، 352 ، 378 ، 408 ، 429 .
( 606 ) . قس . ابن سينا ،
V
، ص 248 ، يادداشت 5 براى ص 81 ؛ الجماهر ، 404 . دربارهء سابور بن سهل نك .
همينجا ، ص 99 .
( 607 ) .
Sarton , I , 310
.