اى اهل كتاب ، در دين خود به ناحق ، غلوّ نكنيد و از پىِ هوسهاى گروهى نرويد كه پيش از اين گمراه گشتند و بسيارى [ از مردم ] را گمراه كردند و [ خود ] از راه راست منحرف شدند . »
« قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً »
« 1 » ؛ « بگو : همانا پروردگارم مرا به راه راست هدايت كرده است ؛ دينى پايدار ، آيين ابراهيم حقگراى . »
« ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا وَ لكِنْ كانَ حَنِيفاً مُسْلِماً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ . إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ »
« 2 » ؛ « ابراهيم نه يهودى بود و نه نصرانى ، بلكه حق گرايى فرمانبردار بود و از مشركان نبود . در حقيقت ، نزديكترين مردم به ابراهيم ، همان كسانى هستند كه از او پيروى كردهاند و [ نيز ] اين پيامبر و كسانى كه [ به آيين او ] ايمان آوردهاند ؛ و خدا سرپرست مؤمنان است . »
« وَ مَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ وَ اتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْراهِيمَ خَلِيلًا »
« 3 » ؛ « دين چه كسى بهتر است از آن كس كه خود را تسليم خدا كرده و نيكوكار است و از آيين ابراهيم حقگرا پيروى كرده است ؟ خدا ابراهيم را دوست [ خود ] گرفت . »
[ 1 / 570 ] صدوق با سند خود به فضل ، در بيان علل احكام ، از امام رضا عليه السلام روايت كرده :
« « صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ »
پافشارى در درخواست و رغبت [ به هدايت ] و يادآورى نعمتهاى پيشين او بر اوليائش و رغبت به چنان نعمتهايى است .
« غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ »
پناه بردن [ به خدا ] است از اين كه جزو معاندان كافر و از كسانى باشد كه او و امر و نهى او را سبك مىشمرند .
« وَ لَا الضَّالِّينَ »
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) 161 .
( 2 ) . آل عمران ( 3 ) 67 و 68 .
( 3 ) . نساء ( 4 ) 125 .