تفسير « صِراطَ الَّذينَ أنعَمتَ عَلَيهِم غَيْرِ المَغضوبِ عَلَيهِم وَ لَاالضّالّينَ »
اين آيه تبيين صراط مستقيمى است كه بنده ، راه يا بى به آن و تداوم در آن مسير را درخواست مىكند . اين همان راه اطاعت است كه به هدايت و شمول عنايت كبراى الهى منتهى مىگردد .
« وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً . ذلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللَّهِ وَ كَفى بِاللَّهِ عَلِيماً »
« 1 » ؛ « كسانى كه از خدا و پيامبر اطاعت كنند ، در زمرهء كسانى خواهند بود كه خدا ايشان را نعمت داده است ؛ [ يعنى ] با پيامبران و صدّيقان و شهيدان و صالحان . آنان چه نيكو همدماناند . اين تفضّل از جانب خداست و خدا بس داناست . »
« وَ لَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا ما يُوعَظُونَ بِهِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَشَدَّ تَثْبِيتاً . وَ إِذاً لَآتَيْناهُمْ مِنْ لَدُنَّا أَجْراً عَظِيماً . وَ لَهَدَيْناهُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً » ؛
« 2 » « و اگر آنان آنچه را بدان پند داده مىشوند ، به كار مىبستند ، قطعاً براى آنها بهتر و در ثبات قدمشان ، مؤثرتر بود . در آن صورت [ ما هم ] از نزد خويش ، به يقين پاداشى بزرگ به آنان مىداديم . نيز قطعاً آنان را به راهى راست هدايت مىكرديم . »
آرى ، طاعت و تسليم در برابر خداى تعالى به راه يافتن به نشانههاى هدايت و فراگيرى عنايت الهى مىانجامد كه سعادت دو سرا را تأمين مىكند .
اين همان راه ميانه است كه غلوّ و تقصيرى در آن نيست :
نه غلوّى كه خشم خداوند را بر انگيزد :
« وَ لا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوى »
« 3 » ؛ « در آن زياده روى مكنيد كه خشم من بر شما فرود آيد و هر كس خشم من بر او فرود آيد ، قطعاً در [ ورطهء ] هلاكت افتاده است . »
« وَ لكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ »
« 4 » ؛ « ليك
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) 69 و 70 .
( 2 ) . نساء ( 4 ) 66 - 68 .
( 3 ) . طه ( 20 ) 81 .
( 4 ) . نحل ( 16 ) 106 .