هركه سينهاش به كفر ، گشاده گردد ، خشم خدا بر آنان است و بر ايشان عذابى بزرگ خواهد بود . »
نه كوتاهى و تقصيرى كه موجب گمراهى گردد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَ عَدُوَّكُمْ أَوْلِياءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَ قَدْ كَفَرُوا بِما جاءَكُمْ مِنَ الْحَقِّ
. . .
وَ مَنْ يَفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ »
« 1 » ؛ « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، دشمن من و دشمن خودتان را به دوستى بر مگيريد ؛ [ به گونهاى كه ] با آنان اظهار دوستى كنيد و حال آنكه قطعاً به آن حقيقت كه براى شما آمده است ، كافرند . . . و هر كس از شما چنين كند ، همانا از راه درست منحرف گرديده است . »
« وَ مَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمانِ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ »
« 2 » ؛ « هر كس كفر را با ايمان عوض كند ، همانا از راه درست گمراه شده است . »
در روايات ،
« الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ »
« 3 » به پيامبران و پيروان دين حنيف و آيين حنيف ابراهيم تفسير شده است .
« الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ »
نيز در روايات ، به يهوديان تفسير شده است كه در دين خود غلوّ كردند و از راه ميانه منحرف گشتند . همچنين در روايات ،
« الضَّالِّينَ »
به مسيحيانى تفسير شده است كه نسبت به خداوند دچار تفريط شدند و گفتند : « ثالث ثلاثه » ( او ، سومى از سه خداست ) .
« لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ »
« 4 » ؛ « آنها كه گفتند : خداوند ، سومين [ خدا ] از سه [ خدا ] مىباشد ، قطعاً كافر شدند . »
قرآن خطاب به عموم اهل كتاب ، مىفرمايد كه راه ميانه را در پيش گيرند و به چپ و راست منحرف نگردند :
« قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعُوا أَهْواءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَ أَضَلُّوا كَثِيراً وَ ضَلُّوا عَنْ سَواءِ السَّبِيلِ »
« 5 » ؛ « بگو :
هامش
( 1 ) . ممتحنه ( 60 ) 1 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) 108 .
( 3 ) . نساء ( 4 ) 69 ؛ مريم ( 19 ) 58 .
( 4 ) . مائده ( 5 ) 73 .
( 5 ) . مائده ( 5 ) 77 .