[ 1 / 292 ] خطيب در جامع ، از سعيد بن جبير روايت كرده است : « هر نوشته ، تنها در صورتى شايستگى مىيابد كه در آغازش
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
بيايد ؛ هرچند شعر باشد . » « 1 »
قرطبى گويد : « سعيد بن جبير معتقد به نوشتن بسم اللَّه در آغاز كتابهاى شعر بود و بيشتر متأخّران از وى پيروى كردند . ابوبكر خطيب گويد : " ما نيز همين روش را بر مىگزينيم و آن را مستحب مىدانيم . " » « 2 »
قرطبى همچنين گويد : « امت بر جواز نوشتن آن در آغاز هر كتاب علمى و رساله ، اتفاقنظر دارند . اگر كتاب ، ديوان شعر باشد ، مجاهد از شعبى دربارهء آن روايت كرده است كه بر ننوشتن
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
در آغاز شعر ، اتفاق نظر وجود دارد و زهرى نيز گويد : " سنّت بر اين جارى شده است كه در شعر
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
ننويسند . " » « 3 »
اين ديدگاه اختصاص به شعبى دارد و زهرى نيز از وى دنباله روى كرده است .
[ 1 / 293 ] ابن ابى شيبه ، ابوبكر بن ابى داوود و خطيب در جامع ، از شعبى چنين روايت كردهاند : « [ پيشينيان ، ] نوشتن
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
در آغاز شعر را ناخوش مىداشتند . » « 4 »
[ 1 / 294 ] خطيب از شعبى چنين نقل كرده است : « آنان اتفاق نظر داشتند كه در آغاز شعر ،
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
ننويسند . » « 5 »
[ 1 / 295 ] خطيب از زهرى نقل كرده است : « سنت بر اين جارى شده است كه در شعر ،
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
نوشته نشود . »
در تفسير قرطبى چنين آمده : « سنت بر اين جارى شده است كه [ بسم اللَّه را در شعر ] ننويسند . . . » « 6 »
هامش
( 1 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 27 ؛ الجامع ، ج 1 ، ص 407 .
( 2 ) . قرطبى ، ج 1 ، ص 97 .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 27 ؛ المصنّف ، ج 6 ، ص 183 ؛ الجامع ، ج 1 ، ص 406 .
( 5 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 27 ؛ الجامع ، ج 1 ، ص 405 ؛ قرطبى ، ج 1 ، ص 97 .
( 6 ) . بنگريد به : الدرّ ، ج 1 ، ص 27 ؛ الجامع ، ج 1 ، ص 406 ؛ قرطبى ، ج 1 ، ص 97 .