جدايى سوره - و در عبارتى ديگر : پايان سوره - را نمىشناخت تا آن كه
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
بر او نازل مىشد . » بزّاز و طبرانى افزودهاند : « پس هنگامى كه نازل مىشد ، در مىيافت كه سوره پايان يافته و سورهاى ديگر روى آورده يا آغاز شده است . » « 1 »
[ 1 / 284 ] حاكم - در حالى كه روايت را صحيح دانسته است - و بيهقى در سنن خود ، از ابن عباس روايت كردهاند : « مسلمانان پايان سوره را نمىشناختند تا اين كه
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
نازل مىگشت . هنگامى كه بسمله نازل مىشد ، مىفهميدند كه سوره پايان يافته است . » « 2 »
[ 1 / 285 ] طبرانى ، حاكم - در حالى كه روايت را صحيح دانسته است - و بيهقى در الشعب از ابن عباس روايت كردهاند كه هرگاه جبرئيل نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مىآمد و
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
را قرائت مىكرد ، حضرت در مىيافت كه سورهاى [ جديد ] است . » « 3 »
[ 1 / 286 ] ابو عبيد از سعيد بن جبير نقل كرده است كه در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ، مردم پايان سوره را تشخيص نمىدادند تا اين كه
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
نازل مىشد .
هنگامى كه
« بِسْمِ اللَّهِ »
نازل مىگرديد ، مىفهميدند كه سوره پايان يافته و سورهاى ديگر نازل شده است . » « 4 »
[ 1 / 287 ] عياشى با سند خود به صفوان جمّال از امام صادق عليه السلام روايت كرده است :
« خداوند از آسمان كتابى را نازل نكرد ، مگر آن كه آغازش
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
بود . پايان يك سوره نيز با نزول
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
شناخته مىشد - كه آغاز سورهء ديگرى بود . » « 5 »
هامش
( 1 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 20 ؛ ابو داوود ، ج 1 ، ص 183 ؛ الكبير ، ج 12 ، ص 64 ؛ حاكم ، ج 1 ، ص 231 ؛ بيهقى ، ج 2 ، ص 42 ؛ بغوى ، ج 1 ، ص 73 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 71 .
( 2 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 20 ؛ حاكم ، ج 1 ، ص 231 و 232 ؛ بيهقى ، ج 2 ، ص 43 .
( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 20 ؛ الكبير ، ج 12 ، ص 64 ؛ حاكم ، ج 2 ، ص 611 ؛ الشعب ، ج 2 ، ص 439 .
( 4 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 20 ؛ فضائل القرآن ، ص 114 .
( 5 ) . عياشى ، ج 1 ، ص 33 و 34 .